Badania naukowe przeprowadzone w ostatnich 20. latach pokaza\u0142y, \u017ce regularne jedzenie orzech\u00f3w, w tym r\u00f3wnie\u017c orzeszk\u00f3w ziemnych, obni\u017ca ryzyko zachorowania i \u015bmierci wskutek chor\u00f3b serca i kr\u0105\u017cenia. Dlatego wa\u017cne jest, aby zda\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce cz\u0119ste spo\u017cycie orzech\u00f3w powinno by\u0107 zalecane przez lekarzy, dietetyk\u00f3w i innych propagator\u00f3w zdrowia.<\/p>\n
Odkrycia archeologiczne pokaza\u0142y, \u017ce orzechy odgrywa\u0142y bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w diecie ludzi w czasach prehistorycznych i staro\u017cytnych. Jednym z najstarszych tekst\u00f3w wspominaj\u0105cych orzechy, jest fragment z biblijnej Ksi\u0119gi Rodzaju. \u201e(\u2026) nabierzcie do swoich wor\u00f3w najlepszych p\u0142od\u00f3w ziemi i zanie\u015bcie w darze temu m\u0119\u017cowi troch\u0119 balsamu i troch\u0119 miodu, korzeni i mirry, orzech\u00f3w i migda\u0142\u00f3w\u201d (Rodz. 43, 11). Te s\u0142owa to wskaz\u00f3wki patryjarchy Jakuba dla jego syn\u00f3w, przed podr\u00f3\u017c\u0105 do Egiptu. W innej ksi\u0119dze Pisma \u015awi\u0119tego, w Pie\u015bni nad Pie\u015bniami, wspominany jest ogr\u00f3d orzechowy: \u201eZst\u0105pi\u0142em do ogrodu orzechowego, (\u2026)\u201d (P.n.P. 6, 11). Legenda m\u00f3wi, \u017ce wspomniana w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym kr\u00f3lowa Saby, ustanowi\u0142a dekret, kt\u00f3ry okre\u015bli\u0142 orzeszki pistacjowe wy\u0142\u0105cznie jako jedzenie kr\u00f3lewskie. Wed\u0142ug legendy, ten dekret zabrania\u0142 nawet zwyk\u0142ym ludziom uprawy tych orzech\u00f3w ma w\u0142asne potrzeby. Kr\u00f3l Nebukadnezar, kt\u00f3ry by\u0142 budowniczym Babilonu, mia\u0142 drzewa orzeszk\u00f3w pistacjowych zasadzone w swoich s\u0142awnych wisz\u0105cych ogrodach.<\/p>\n
W staro\u017cytnych Chinach wierzono, \u017ce orzechy laskowe by\u0142y pokarmem bog\u00f3w. Staro\u017cytni Grecy i Rzymianie wierzyli natomiast, \u017ce to orzechy w\u0142oskie by\u0142y pokarmem bog\u00f3w. Grecy nazwali orzechy w\u0142oskie \u201ekara\u201d (g\u0142owa), poniewa\u017c ich wygl\u0105d odzwierciedla\u0142 kszta\u0142t i wygl\u0105d ludzkiego m\u00f3zgu. Ten wygl\u0105d orzech\u00f3w by\u0142 r\u00f3wnie\u017c \u017ar\u00f3d\u0142em popularnych wierze\u0144 w czasach \u015bredniowiecznych, kiedy to uwa\u017cano, \u017ce orzechy w\u0142oskie s\u0105 lekarstwem na b\u00f3l g\u0142owy.<\/p>\n
Pod koniec XVIII wieku pastor David Zeisberger zapisa\u0142, \u017ce Indianie zbieraj\u0105 owoce ameryka\u0144skiego bia\u0142ego orzecha (hickory nut) \u201ew wielkich ilo\u015bciach\u201d. Opisa\u0142 on r\u00f3wnie\u017c procedur\u0119 zrobienia ekstraktu orzechowego i mleka orzechowego, kt\u00f3re Indianie \u201eu\u017cywali w r\u00f3\u017cnych przepisach\u201d. Warto wspomnie\u0107, \u017ce w okresie kolonizacji Ameryki osiedle\u0144cy prze\u017cyli okresy g\u0142odu, jedz\u0105c w\u0142a\u015bnie orzechy w\u0142oskie.<\/p>\n
Znaczenie spo\u017cycia orzech\u00f3w podkre\u015bli\u0142a tak\u017ce Ellen G. White, jedna z najbardziej wp\u0142ywowych reformatorek zdrowia XIX wieku, kt\u00f3ra napisa\u0142a mi\u0119dzy innymi: \u201eOrzechy i pokarmy z u\u017cyciem orzech\u00f3w (nut foods) s\u0105 coraz cz\u0119\u015bciej u\u017cywane w miejsce mi\u0119sa. Orzechy mo\u017cna spo\u017cywa\u0107 z produktami zbo\u017cowymi, owocami i niekt\u00f3rymi warzywami korzennymi, z kt\u00f3rych mo\u017cna zrobi\u0107 pokarm, kt\u00f3ry jest smaczny i po\u017cywny\u201d (E. G. White, Ministry of Healing str. 298).<\/p>\n
Badania naukowe przeprowadzone w ostatnich 20. latach pokaza\u0142y, \u017ce regularne jedzenie orzech\u00f3w, w tym r\u00f3wnie\u017c orzeszk\u00f3w ziemnych, obni\u017ca ryzyko zachorowania i \u015bmierci wskutek chor\u00f3b serca i kr\u0105\u017cenia. Dla przyk\u0142adu badanie przyprowadzone na 21.454 m\u0119\u017cczyznach – pracownikach s\u0142u\u017cby zdrowia wykaza\u0142o, \u017ce osoby, kt\u00f3re spo\u017cywa\u0142y orzechy dwa lub wi\u0119cej razy w tygodniu mia\u0142y o prawie 50% obni\u017cone ryzyko nag\u0142ej \u015bmierci wskutek ataku serca w por\u00f3wnaniu z tymi, kt\u00f3rzy nigdy lub prawie nigdy nie jedli orzech\u00f3w. Inne badanie przeprowadzone na uniwersytecie Loma Linda w Kalifornii na 31.208 wyznawcach Ko\u015bcio\u0142a Adwentyst\u00f3w Dnia Si\u00f3dmego wykaza\u0142o, \u017ce osoby, kt\u00f3re spo\u017cywa\u0142y orzechy cztery razy w tygodniu albo cz\u0119\u015bciej, mia\u0142y o prawie po\u0142ow\u0119 ni\u017csze ryzyko \u015bmierci wskutek choroby wie\u0144cowej w por\u00f3wnaniu z osobami, kt\u00f3re spo\u017cywa\u0142y orzechy tylko raz na tydzie\u0144. Badanie wykaza\u0142o, \u017ce te same osoby mia\u0142y o ponad po\u0142ow\u0119 ni\u017csze ryzyko ataku serca w por\u00f3wnaniu z osobami jedz\u0105cymi orzechy tylko raz w tygodniu.<\/p>\n
Na podstawie innego badania, przeprowadzonego na piel\u0119gniarkach, naukowcy oszacowali, \u017ce spo\u017cycie jednej uncji (oko\u0142o 30 gram\u00f3w) orzech\u00f3w w miejsce produkt\u00f3w wysokow\u0119glowodanowych obni\u017cy ryzyko zachorowania na chorob\u0119 wie\u0144cow\u0105 o oko\u0142o 30 %. Natomiast zast\u0105pienie t\u0142uszczu nasyconego przez tak\u0105 sam\u0105 porcj\u0119 orzech\u00f3w zredukuje ryzyko choroby wie\u0144cowej o oko\u0142o 45 %.<\/p>\n
R\u00f3\u017cne badania epidemiologiczne potwierdzi\u0142y pozytywny wp\u0142yw spo\u017cycia orzech\u00f3w na choroby serca i kr\u0105\u017cenia. W sumie przeprowadzono kilkana\u015bcie bada\u0144, kt\u00f3re mia\u0142y na celu okre\u015blenie wp\u0142ywu spo\u017cycia orzech\u00f3w na poziom cholesterolu we krwi. Wykaza\u0142y one, \u017ce spo\u017cycie orzech\u00f3w obni\u017ca poziom cholesterolu. W jednym z nich zalecono 27 osobom z wysokim cholesterolem spo\u017cywanie oko\u0142o 73 gram\u00f3w migda\u0142\u00f3w codziennie przez miesi\u0105c. Po tym czasie stwierdzono obni\u017ck\u0119 tzw. z\u0142ego cholesterolu (LDL cholesterol) o 9 %, co tym samym przyczyni\u0142o si\u0119 do obni\u017cenia ryzyka zachorowania na chorob\u0119 wie\u0144cow\u0105 o 18 %. Taki sam wp\u0142yw na cholesterol (obni\u017cka o 9 %) wykazano u os\u00f3b, kt\u00f3re spo\u017cywa\u0142y przeci\u0119tnie 68 gram\u00f3w orzech\u00f3w w\u0142oskich codziennie przez trzy tygodnie. Inne rodzaje orzech\u00f3w maj\u0105 podobny wp\u0142yw.<\/p>\n
W innym badaniu naukowcy por\u00f3wnali wp\u0142yw spo\u017cycia orzech\u00f3w macadamia, stosuj\u0105c dwie diety. W jednej z diet 40% kalorii dostarczano w postaci t\u0142uszczu, z kt\u00f3rego 20% pochodzi\u0142o z orzech\u00f3w macadamia. W drugiej diecie nie stosowano orzech\u00f3w, by\u0142a uboga w t\u0142uszcz, a bogata w w\u0119glowodany. W eksperymencie wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 14 os\u00f3b, 7 kobiet i 7 m\u0119\u017cczyzn w wieku pomi\u0119dzy 25 a 59 lat, kt\u00f3rzy zostali przypisani na cztery tygodnie do jednej, b\u0105d\u017a do drugiej diety. Wyniki pokaza\u0142y, \u017ce obie diety obni\u017cy\u0142y ca\u0142y cholesterol o prawie 8 % i z\u0142y cholesterol (LDL cholesterol) o prawie 11 %. Na dodatek dieta z orzechami macadamia obni\u017cy\u0142a tr\u00f3jglicerydy o oko\u0142o 21 %, a dieta bogata w w\u0119glowodany nie mia\u0142a \u017cadnego wp\u0142ywu na poziom tr\u00f3jgliceryd\u00f3w. Podsumowuj\u0105c, to badanie wykaza\u0142o nie tylko, \u017ce orzechy obni\u017caj\u0105 poziom cholesterolu we krwi ale r\u00f3wnie\u017c, \u017ce dieta, kt\u00f3ra zawiera orzechy jest skuteczniejsza ni\u017c dieta wysokow\u0119glowodanowa, je\u015bli chodzi o obni\u017cenie ryzyka zachorowania na choroby serca i kr\u0105\u017cenia, poniewa\u017c orzechy dodatkowo obni\u017caj\u0105 poziom tr\u00f3jgliceryd\u00f3w.<\/p>\n
Kilka czynnik\u00f3w wp\u0142ywa na to, \u017ce orzechy obni\u017caj\u0105 ryzyko zachorowania na choroby kr\u0105\u017cenia. Badania pokaza\u0142y, \u017ce orzechy obni\u017caj\u0105 stres oksydacyjny (oxidative stress; stres oksydacyjny jest pod\u0142o\u017cem wielu chor\u00f3b, takich jak mia\u017cd\u017cyca, choroba Parkinsona, choroba Alzheimera, odgrywa rol\u0119 w procesie starzenia), redukuj\u0105 zapalenie i polepszaj\u0105 funkcj\u0119 \u015br\u00f3db\u0142onka naczyniowego (vascular endothelial function; \u015br\u00f3db\u0142onek naczyniowy odgrywa istotn\u0105 rol\u0119 w etiologii mia\u017cd\u017cycy). Pomimo tego, \u017ce orzechy zawieraj\u0105 stosunkowo du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 t\u0142uszczu, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich bogata jest w tak zwany t\u0142uszcz jednonienasycony. Orzechy w\u0142oskie natomiast zawieraj\u0105 du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 t\u0142uszcz\u00f3w wielonienasyconych. Ponadto orzechy w\u0142oskie i orzeszki ziemne s\u0105 do\u015b\u0107 bogate w kwas alfalinoleinowy (t\u0142uszcz z grupy omega-3).<\/p>\n
Orzechy s\u0105 r\u00f3wnie\u017c bogate w bia\u0142ko, b\u0142onnik i niekt\u00f3re mikroelementy, takie jak na przyk\u0142ad kwas foliowy, magnez, potas, czy mied\u017a; s\u0105 jednym z najbogatszych \u017ar\u00f3de\u0142 witaminy E. Orzechy zawieraj\u0105 spor\u0105 ilo\u015b\u0107 fitosteroli (phytosterols) takich jak stigmasterol, campesterol, and sitosterol. Dodatkowo, orzeszki ziemne s\u0105 bogate w polifenole (polyphenols) takie jak katechiny (catechins), procyjanidy (procyanides) i przede wszystkim resveratrol. Naukowcy wykazali, \u017ce na li\u015bcie 1113 badanych produkt\u00f3w orzechy w\u0142oskie znalaz\u0142y si\u0119 s\u0105 na drugim miejscu pod wzgl\u0119dem dzia\u0142alno\u015bci antyoksydant\u00f3w. Badania dostarczy\u0142y dowod\u00f3w, \u017ce antyoksydanty nie tylko chroni\u0105 przed chorobami serca i kr\u0105\u017cenia ale r\u00f3wnie\u017c procesem starzenia si\u0119, chorobami neurologicznymi i maj\u0105 dzia\u0142anie antynowotworowe.<\/p>\n
Badania r\u00f3wnie\u017c wykaza\u0142y, \u017ce cz\u0119ste spo\u017cywanie orzech\u00f3w obni\u017ca ryzyko zachorowania na inne choroby przewlek\u0142e, takie jak mi\u0119dzy innymi cukrzyca, syndrom metaboliczny (metabolic syndrome), nadci\u015bnienie a nawet osteoporoza. Dla przyk\u0142adu jedno z takich bada\u0144 przeprowadzonych na kobietach pokaza\u0142o, \u017ce kobiety, kt\u00f3re spo\u017cywa\u0142y orzechy przynajmniej pi\u0119\u0107 razy w tygodniu, mia\u0142y o 30 % mniejsze ryzyko zachorowania na cukrzyc\u0119 typu 2 w por\u00f3wnaniu z tymi, kt\u00f3re nigdy albo prawie nigdy nie jad\u0142y orzech\u00f3w.<\/p>\n
Ciekawostk\u0105 mo\u017ce by\u0107 fakt, \u017ce do niedawna wielu dietetyk\u00f3w uwa\u017ca\u0142o, \u017ce spo\u017cycie orzech\u00f3w mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do przybierania na wadze, jednak badania naukowe nie potwierdzaj\u0105 tych przypuszcze\u0144. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 bada\u0144, w kt\u00f3rych oszacowano wp\u0142yw spo\u017cycia orzech\u00f3w na wag\u0119 cia\u0142a wykaza\u0142o, \u017ce osoby, kt\u00f3re spo\u017cywaj\u0105 najwi\u0119cej lub najcz\u0119\u015bciej orzechy, maj\u0105 mniejsz\u0105 wag\u0119 cia\u0142a ni\u017c osoby, kt\u00f3re spo\u017cywaj\u0105 orzechy sporadycznie. W przegl\u0105dzie bada\u0144 epidemiologicznych opracowanym w roku 2006 przez Food and Nutrition Australia, organizacj\u0119 skupiaj\u0105c\u0105 dyplomowanych, praktykuj\u0105cych dietetyk\u00f3w (Accredited Practising Dietitians) napisano, \u017ce \u201edowody epidemiologiczne sugeruj\u0105, \u017ce osoby, kt\u00f3re jedz\u0105 orzechy przynajmniej pi\u0119\u0107 razy na tydzie\u0144 nie wa\u017c\u0105 wi\u0119cej ni\u017c osoby, kt\u00f3re jedz\u0105 orzechy mniej ni\u017c raz na tydzie\u0144 albo nie jedz\u0105 orzech\u00f3w w og\u00f3le. Dowody wskazuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce osoby, kt\u00f3re cz\u0119sto jedz\u0105 orzechy, maj\u0105 ni\u017cszy indeks masy cia\u0142a (Body Mass Index) w por\u00f3wnaniu z tymi, kt\u00f3re nie jedz\u0105 orzech\u00f3w\u201d.<\/p>\n
Na bazie dost\u0119pnych bada\u0144 naukowych American Food and Drug Administration w roku 2003 uzna\u0142o prawo producent\u00f3w orzech\u00f3w do u\u017cywania na ich produktach etykietki informuj\u0105cej, i\u017c wyniki bada\u0144 naukowych sugeruj\u0105, \u017ce spo\u017cycie 1.5 uncji (oko\u0142o 45 gram\u00f3w) orzech\u00f3w dziennie mo\u017ce obni\u017cy\u0107 ryzyko chor\u00f3b serca.<\/p>\n
Znaczenie faktu, \u017ce cz\u0119ste spo\u017cycie orzech\u00f3w obni\u017ca ryzyko zachorowania na wy\u017cej wspomniane choroby le\u017cy w tym, \u017ce w wielu krajach \u015bwiata (zar\u00f3wno w krajach Pierwszego, Drugiego czy Trzeciego \u015awiata) choroby kr\u0105\u017cenia i cukrzyca nale\u017c\u0105 do najcz\u0119stszych przyczyn zgon\u00f3w. W Stanach Zjednoczonych na przyk\u0142ad choroby serca powoduj\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 zgon\u00f3w, a cukrzyca znajduje si\u0119 na sz\u00f3stym miejscu w statystykach. Dlatego wa\u017cne jest, aby zda\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce cz\u0119ste spo\u017cycie orzech\u00f3w powinno by\u0107 zalecane przez lekarzy, dietetyk\u00f3w i innych propagator\u00f3w zdrowia. Og\u00f3lnie przyjmuje si\u0119, \u017ce ka\u017cdego dnia powinno si\u0119 spo\u017cywa\u0107 oko\u0142o jednej do dw\u00f3ch gar\u015bci orzech\u00f3w. Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce spo\u017cywanie r\u00f3\u017cnorodnych orzech\u00f3w przyniesie lepszy skutek, ni\u017c spo\u017cywanie tych samych orzech\u00f3w. Dlatego te\u017c orzechy w\u0142oskie, migda\u0142y, orzeszki ziemne, orzechy brazylijskie, orzechy laskowe, orzechy pekanowe, nerkowce i pistacje czy orzeszki pinii (pine nuts) powinny by\u0107 regularnie spo\u017cywane zar\u00f3wno przez doros\u0142ych, ludzi starszych, jak i dzieci. Orzechy mo\u017cna spo\u017cywa\u0107 surowe, jako mas\u0142a orzechowe, mleka orzechowe, w przepisach jako pasty na chleb, kotlety jarskie i w innych produktach.<\/p>\n
Roman Pawlak
\nAssistant Professor of Nutrition
\nEast Carolina University<\/p>\n
\u017ar\u00f3d\u0142o:\u00a0http:\/\/www.adwentysciusa.com\/orzechy-pokarm-bogow\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Badania naukowe przeprowadzone w ostatnich 20. latach pokaza\u0142y, \u017ce regularne jedzenie orzech\u00f3w, w tym r\u00f3wnie\u017c orzeszk\u00f3w ziemnych, obni\u017ca ryzyko zachorowania i \u015bmierci wskutek chor\u00f3b serca i kr\u0105\u017cenia. Dlatego wa\u017cne jest, aby zda\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce cz\u0119ste spo\u017cycie orzech\u00f3w powinno by\u0107 … Czytaj dalej