{"id":1248,"date":"2013-04-03T14:54:05","date_gmt":"2013-04-03T13:54:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.siegnijpozdrowie.org\/czytelnia\/?p=1248"},"modified":"2013-04-03T14:54:05","modified_gmt":"2013-04-03T13:54:05","slug":"w-gaszczu-suplementow-diety","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/?p=1248","title":{"rendered":"W g\u0105szczu suplement\u00f3w diety"},"content":{"rendered":"

Sprawno\u015b\u0107 naszych organizm\u00f3w drastycznie spada. Winne s\u0105 m.in. toksyczne wytwory cywilizacji \u2014 trucizny wnikaj\u0105ce do ustroju z powietrza, wody i \u017cywno\u015bci. Ratunkiem jest odtruwaj\u0105ca dieta owocowo-warzywna wspomagana naparami z zi\u00f3\u0142, ograniczenie lek\u00f3w chemicznych i naturalna suplementacja. Takiego zdania jest nestor polskiej fitoterapii, wieloletni wyk\u0142adowca uczelni medycznych, profesor Aleksander O\u017carowski.<\/strong><\/p>\n

Najprostszym sposobem zachowania zdrowia jest wed\u0142ug profesora stosowanie prawid\u0142owej diety \u2014 dalekiej od produkt\u00f3w przetworzonych, bogatej w warzywa i owoce, g\u0142\u00f3wnie surowe, pe\u0142noziarniste zbo\u017ca, a ograniczaj\u0105cej mi\u0119so. Dr. William A. Lane, uznawany za autorytet w kwestiach medycznych i najwybitniejszy angielski specjalista w zakresie chirurgii jamy brzusznej, przekonuje swoich koleg\u00f3w po fachu, \u017ce aby unikn\u0105\u0107 chor\u00f3b cywilizacyjnych, w tym raka, powinni\u015bmy je\u015b\u0107 surowe owoce i warzywa: \u201ePo pierwsze po to, aby lepiej si\u0119 od\u017cywia\u0107, po drugie po to, aby \u0142atwiej pozbywa\u0107 si\u0119 odpad\u00f3w. Po\u015bwi\u0119camy czas badaniu zarazk\u00f3w, podczas gdy powinni\u015bmy bada\u0107 zagadnienie diety i oczyszczania si\u0119 z toksyn. \u015awiat pod\u0105\u017ca w niew\u0142a\u015bciwym kierunku. Odpowied\u017a tkwi ca\u0142y czas w nas samych\u201d. Jednak profesor O\u017carowski, a za nim wielu lekarzy i \u017cywieniowc\u00f3w, podkre\u015bla, \u017ce dzi\u015b nawet najlepsza dieta nie dostarczy nam wszystkich niezb\u0119dnych mikrosk\u0142adnik\u00f3w. Obecnie w krajach uprzemys\u0142owionych warzywa i owoce nie maj\u0105 takiej warto\u015bci od\u017cywczej, jak\u0105 mia\u0142y wcze\u015bniej, czego dowiod\u0142o szereg bada\u0144. Dlatego suplementacja jest konieczno\u015bci\u0105 czas\u00f3w, w jakich \u017cyjemy.<\/p>\n

Czy pi\u0119\u0107 porcji wystarczy?<\/strong><\/p>\n

Dla zapewnienia zdrowia oficjalnie zaleca si\u0119 spo\u017cywanie co najmniej pi\u0119ciu porcji (ok. 600 gram\u00f3w) warzyw i owoc\u00f3w dziennie, jednak dla wielu naukowc\u00f3w to zdecydowanie za ma\u0142o. Tymczasem doros\u0142y cz\u0142owiek spo\u017cywa \u015brednio jedn\u0105 porcj\u0119 dziennie! Czy prawid\u0142owa dieta wystarczy dzi\u015b, by zapewni\u0107 organizmowi wszystkie niezb\u0119dne sk\u0142adniki? Profesor O\u017carowski nie ma w\u0105tpliwo\u015bci: musieliby\u015bmy codziennie zjada\u0107 takie ilo\u015bci warzyw i owoc\u00f3w, \u017ce nasz uk\u0142ad pokarmowy, by temu nie podo\u0142a\u0142. Agrochemiczne rolnictwo dba o wielko\u015b\u0107 plon\u00f3w, nie o ich jako\u015b\u0107. Na przyk\u0142ad uprawiane gatunki marchwi zawieraj\u0105 mniej beta-karotenu, gdy\u017c maj\u0105 dostarcza\u0107 du\u017c\u0105 mas\u0119 korzenia. Po wprowadzeniu sztucznego nawo\u017cenia, kt\u00f3re dostarcza tylko trzech minera\u0142\u00f3w, gleba zosta\u0142a wyja\u0142owiona. Gdyby ziemi\u0119 uprawiano metodami naturalnymi, bilans minera\u0142\u00f3w by si\u0119 utrzymywa\u0142, twierdz\u0105 ekolodzy.<\/strong><\/p>\n

Powa\u017cny ubytek warto\u015bci od\u017cywczej warzyw i owoc\u00f3w wykaza\u0142y badania przeprowadzone w 2002 roku przez Szwarcwald Oberthal. W stosunku do upraw z roku 1985 zanotowano: w broku\u0142ach ubytek wapnia o 73 proc., k<\/strong>wasu foliowego o 62 proc., magnezu o 55 proc.; w fasoli ubytek witaminy B6<\/sub> o 77 proc., wapnia o 51 proc., magnezu o 31 proc.; w ziemniakach ubytek wapnia o 78 proc., magnezu o 48 proc.; w szpinaku ubytek magnezu o 76 proc., witaminy C o 65 proc. Nie lepiej ma si\u0119 rzecz z owocami. Jab\u0142ka po 27 latach zawiera\u0142y mniej o 60 proc. witaminy C; banany \u2014 mniej o 79 proc. kwasu foliowego, mniej o 95 proc. witaminy B6<\/sub>, mniej o 23 proc. magnezu; truskawki \u2014 mniej o 87 proc. witaminy C i mniej o 43 proc. wapnia. Trzeba te\u017c wiedzie\u0107, \u017ce owoce dost\u0119pne w marketach s\u0105 jeszcze ubo\u017csze w fitozwi\u0105zki, bo zrywane s\u0105 w stanie niedojrza\u0142ym. Krzysztof Abramek, autor publikacji pt. Witaminy, minera\u0142y i suplementy<\/em>, wylicza: aby dostarczy\u0107 potrzebn\u0105 dawk\u0119 witaminy C, dzi\u015b trzeba by zje\u015b\u0107 45 pomara\u0144czy; beta-karotenu \u2014 osiem marchwi; selenu \u2014 sze\u015b\u0107 orzech\u00f3w brazylijskich; koenzymu Q10 \u2014 kilogram orzeszk\u00f3w ziemnych… Cho\u0107 wydaje si\u0119 to nieco przesadzone, sk\u0142ania do refleksji.<\/p>\n

Donald R. Davis z Instytutu Biochemii Uniwersytetu Teksa\u0144skiego w Austin przeanalizowa\u0142 dane zebrane przez Ministerstwo Rolnictwa Stan\u00f3w Zjednoczonych w 1950 roku i 1999 roku dotycz\u0105ce warto\u015bci od\u017cywczej 43 owoc\u00f3w i warzyw. Zawarto\u015b\u0107 6 z 13 sk\u0142adnik\u00f3w spad\u0142a. Fosforu, wapnia i \u017celaza by\u0142o od 9 do 16 proc. mniej, bia\u0142ka o 6 proc. mniej, ryboflawiny o 38 proc. i witaminy C o 15 proc. mniej. Podobne wyniki da\u0142o badanie zawarto\u015bci minera\u0142\u00f3w w owocach i warzywach uprawianych w Anglii mi\u0119dzy 1930 i 1980 \u2014 poziom zawarto\u015bci wapnia, magnezu, sodu i miedzi w warzywach, a tak\u017ce magnezu, \u017celaza, miedzi i potasu w owocach znacznie zmala\u0142.<\/p>\n

Eko znaczy lepsze<\/strong><\/p>\n

Na \u015bwiecie zauwa\u017ca si\u0119 wyra\u017any trend odej\u015bcia konsument\u00f3w od produkt\u00f3w chemicznych i syntetycznych na korzy\u015b\u0107 natury i ekologii. Rynek \u017cywno\u015bci ekologicznej rozwija si\u0119 dynamicznie na ca\u0142ym \u015bwiecie \u2014 tylko mi\u0119dzy rokiem 2000 a 2009 wzr\u00f3s\u0142 o 200 proc. W Polsce co roku przybywa 30 proc. gospodarstw ekologicznych. Jak wynika z raportu PMR Publications, Polacy coraz bardziej interesuj\u0105 si\u0119 zdrowym stylem \u017cycia i produktami pochodzenia naturalnego. \u017bywno\u015b\u0107 ekologiczna cieszy si\u0119 coraz wi\u0119kszym wzi\u0119ciem, bo ma mniej dodatk\u00f3w chemicznych i\u00a0konserwant\u00f3w ni\u017c uprawiana konwencjonalnie, jest bardziej aromatyczna, zachowuje d\u0142u\u017cej \u015bwie\u017co\u015b\u0107, jest pozbawiona \u015brodk\u00f3w ochrony ro\u015blin, a warzywa i\u00a0owoce s\u0105 bogatsze w\u00a0witaminy i pierwiastki. Jest te\u017c wolna od GMO.<\/p>\n

\u201eKonwencjonalne metody w rolnictwie, oparte na stosowaniu chemizacji, mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na ska\u017cenie p\u0142od\u00f3w rolnych znacznie bardziej, ni\u017c si\u0119 powszechnie s\u0105dzi \u2014 podkre\u015bla prof. SGGW Ewa Rembia\u0142kowska, szefowa Wydzia\u0142u Nauk o \u017bywieniu Cz\u0142owieka i Konsumpcji. \u2014 Na przyk\u0142ad nawozy fosforowe bywaj\u0105 ska\u017cone kadmem, ziarno do siewu by\u0142o przez wiele lat zaprawiane zwi\u0105zkami rt\u0119ci, a arsen wchodzi w sk\u0142ad niekt\u00f3rych pestycyd\u00f3w. W\u0119glowodory aromatyczne, np. rakotw\u00f3rczy benzo(a)piren mo\u017cna znale\u017a\u0107 w nieprawid\u0142owo suszonym ziarnie zb\u00f3\u017c i niew\u0142a\u015bciwie w\u0119dzonych przetworach mi\u0119snych. Poza tym konwencjonalne metody rolnicze\u00a0 z za\u0142o\u017cenia wprowadzaj\u0105 do gleby i \u2014 co za tym idzie \u2014 do \u0142a\u0144cucha troficznego: azotany, pestycydy, zaprawy nasienne, stymulatory wzrostu, antybiotyki i hormony zwierz\u0119ce. Nast\u0119pnie z azotan\u00f3w powstaj\u0105 wskutek redukcji w przewodzie pokarmowym szkodliwe azotyny i nitrozoaminy, natomiast w glebie zm\u0119czonej chemizacj\u0105 wytwarzane s\u0105 rakotw\u00f3rcze mykotoksyny\u201d.<\/p>\n

Badania zachodnioeuropejskie wykazywa\u0142y cz\u0119sto wy\u017csze poziomy sk\u0142adnik\u00f3w mineralnych w warzywach i owocach z gospodarstw ekologicznych, podkre\u015bla Rembia\u0142kowska. Stwierdzono na przyk\u0142ad wi\u0119cej \u017celaza w ekologicznych wi\u015bniach, czarnych porzeczkach, szpinaku, kapu\u015bcie w\u0142oskiej i marchwi, a nawet w chlebie ekologicznym. Znaleziono wi\u0119cej magnezu w ekologicznej kapu\u015bcie w\u0142oskiej, marchwi i ziemniakach, ekologicznych porach i sa\u0142acie, a tak\u017ce w czarnych porzeczkach. Stwierdzono te\u017c wi\u0119cej fosforu w wielu ekologicznych surowcach: ziemniakach, selerze, wi\u015bniach, marchwi, kapu\u015bcie w\u0142oskiej, szpinaku oraz czarnych porzeczkach. Znaleziono wi\u0119cej potasu w ekologicznej marchwi, ziemniakach, szpinaku, kapu\u015bcie w\u0142oskiej, a tak\u017ce chlebie. Stwierdzono r\u00f3wnie\u017c\u00a0 wi\u0119cej wapnia w ekologicznym mleku, wi\u015bniach, czarnych porzeczkach, szpinaku, kapu\u015bcie w\u0142oskiej, marchwi, ziemniakach. Badania polskie wykaza\u0142y wi\u0119ksz\u0105 zawarto\u015b\u0107 witaminy C w ro\u015blinach uprawianych ekologicznie1<\/sup>.<\/p>\n

\u201eNale\u017cy podkre\u015bli\u0107 funkcje prozdrowotne ziemiop\u0142od\u00f3w ekologicznych, kt\u00f3re z uwagi na ni\u017csze zawarto\u015bci zwi\u0105zk\u00f3w azotowych i jednocze\u015bnie wy\u017csze zawarto\u015bci witaminy C mog\u0105 mie\u0107 istotne znaczenie w profilaktyce antynowotworowej \u2014 dodaje Rembia\u0142kowska. \u2014 \u017bywno\u015b\u0107 ekologiczna powinna by\u0107 spo\u017cywana przez wszystkich, a zw\u0142aszcza przez niemowl\u0119ta i ma\u0142e dzieci, osoby przewlekle chore i w podesz\u0142ym wieku, a tak\u017ce przez wegetarian. W diecie tych ostatnich dominuj\u0105 bowiem surowce ro\u015blinne, kt\u00f3re mog\u0105 wprowadza\u0107 nadmierne ilo\u015bci azotan\u00f3w i azotyn\u00f3w do organizmu, je\u015bli pochodz\u0105 z opartych na chemizacji gospodarstw konwencjonalnych\u201d.\u00a0 Warto wiedzie\u0107, \u017ce pestycydy stosowane przy owocach i warzywach s\u0105 szczeg\u00f3lnie niebezpieczne dla dzieci. Z bada\u0144 opublikowanych w \u201eEnvironmental Health\u201d wynika, \u017ce zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko raka u najm\u0142odszych.<\/p>\n

Walka o rynek zdrowia<\/strong><\/p>\n

Czy nasza dieta sk\u0142ada si\u0119 z nieska\u017conych chemicznie i bogatych od\u017cywczo warzyw i owoc\u00f3w? I czy jest ich tyle, ile dzi\u015b naprawd\u0119 by\u0107 powinno? Nie, dlatego rynek suplement\u00f3w rozwija si\u0119 tak samo, jak rynek zdrowej \u017cywno\u015bci. Og\u00f3\u0142em roczne wydatki na ca\u0142ym \u015bwiecie w ramach tzw. rynku zdrowia wynosz\u0105 60 miliard\u00f3w euro i maj\u0105 tendencj\u0119 wzrostow\u0105 \u2014 o 6 proc. rocznie. Polski rynek zdrowej \u017cywno\u015bci jest wart ponad 50 milion\u00f3w euro.<\/p>\n

Rynek suplement\u00f3w to du\u017ce pieni\u0105dze \u2014 tylko w Polsce jest szacowany na 2,5 miliarda z\u0142otych i ro\u015bnie \u015brednio o 10 proc. rocznie. W naszym kraju zarejestrowanych jest ponad 10 tys. takich preparat\u00f3w. Za\u017cywa je prawie co czwarty Polak. O ten rynek trwa bezpardonowa walka. Konsument\u00f3w strasz\u0105 histeryczne tytu\u0142y w gazetach i na niekt\u00f3rych portalach: \u201eWitaminy s\u0105 zab\u00f3jcze\u201d, \u201eSuplementy diety mog\u0105 szkodzi\u0107\u201d, \u201eNaukowcy: nadmiar witamin mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko raka\u201d itd. Autorzy powo\u0142uj\u0105 si\u0119 na badania, kt\u00f3re wykaza\u0142y, jak \u015bmiertelne potrafi\u0105 by\u0107 wysokie dawki m.in. witamin. Tymczasem nikt nie kwapi si\u0119, by wyja\u015bni\u0107 szczeg\u00f3\u0142y. W pracy Cochraine Colaboration by\u0142o wiele s\u0142abych punkt\u00f3w, a ca\u0142a analiza wywo\u0142a\u0142a krytyk\u0119 w\u015br\u00f3d cz\u0119\u015bci naukowc\u00f3w. Warto te\u017c wiedzie\u0107, \u017ce nie by\u0142y to badania kliniczne, tylko metaanaliza, czyli statystyczna ewaluacja dost\u0119pnych publikacji r\u00f3\u017cnych bada\u0144 klinicznych z u\u017cyciem witamin i przedstawiona jako pojedyncze badanie. Najwi\u0119cej w\u0105tpliwo\u015bci wzbudzi\u0142 fakt, \u017ce autorzy pracy spo\u015br\u00f3d 815 bada\u0144 wybrali tylko 68, kt\u00f3re wskazywa\u0142y na podwy\u017cszon\u0105 \u015bmiertelno\u015b\u0107 os\u00f3b za\u017cywaj\u0105cych suplementy. Zupe\u0142nie zignorowano dwa du\u017ce i dok\u0142adnie kontrolowane badania w Chinach i we W\u0142oszech, kt\u00f3re wykaza\u0142y zgo\u0142a odmienne wyniki. Po drugie, w wi\u0119kszo\u015bci analizowanych bada\u0144 witaminy przyjmowali pacjenci ze zdiagnozowanymi r\u00f3\u017cnymi chorobami, kt\u00f3rzy jednocze\u015bnie kontynuowali terapi\u0119 lekami, co oczywi\u015bcie mia\u0142o wp\u0142yw na ko\u0144cowy wynik. Co wa\u017cne, \u017cadne z tych bada\u0144 nie testowa\u0142o rozmiaru stresu oksydacyjnego przed i po braniu witamin. Po trzecie, dawki suplement\u00f3w w badaniach wybranych do analizy bardzo si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0142y, jak r\u00f3wnie\u017c czas ich brania. Po czwarte, \u015bmiertelno\u015b\u0107 pacjent\u00f3w w r\u00f3\u017cnych badaniach by\u0142a rozpatrywana jako wynik suplementacji witaminami, chocia\u017c przyczyny \u015bmierci by\u0142y skrajnie r\u00f3\u017cne (np. \u015bmier\u0107 w konsekwencji z\u0142amania biodra, w wypadkach i z powodu samob\u00f3jstwa!).<\/p>\n

W latach 70. ubieg\u0142ego wieku zacz\u0119to poleca\u0107 za\u017cywanie suplement\u00f3w z du\u017cymi dawkami syntetycznych witamin A, E, C w nadziei, \u017ce pozwoli to zmniejszy\u0107 zagro\u017cenie rakiem, chorobami uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i innymi. Niestety, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce takie post\u0119powanie mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko tych schorze\u0144, zamiast przed nimi chroni\u01072<\/sup>. Nie ma natomiast doniesie\u0144, by ktokolwiek zmar\u0142 po za\u017cyciu witamin naturalnych. O aferze wok\u00f3\u0142 manipulacji badaniami, polityce utrudniaj\u0105cej dost\u0119p do naturalnych suplement\u00f3w i tym, czy witaminy s\u0105 rzeczywi\u015bcie zab\u00f3jcze, pisali\u015bmy wielokrotnie3<\/sup>. \u201eTaktyka siania w\u0105tpliwo\u015bci w skuteczno\u015b\u0107 suplementacji witaminami nie jest nowa. Przemys\u0142 tytoniowy u\u017cywa\u0142 jej efektywnie przez dziesi\u0105tki lat, sponsoruj\u0105c i popularyzuj\u0105c badania, kt\u00f3rych celem by\u0142o podwa\u017canie zwi\u0105zku mi\u0119dzy paleniem papieros\u00f3w a rakiem p\u0142uc czy innymi chorobami. Wbrew zdrowemu rozs\u0105dkowi, ale… przy u\u017cyciu naukowych metod i oczywi\u015bcie ogromnej machiny marketingowej kszta\u0142tuj\u0105cej opini\u0119 publiczn\u0105\u201d4<\/sup>.<\/p>\n

W krytycznych publikacjach prasowych rzadko rozr\u00f3\u017cnia si\u0119, o jakie witaminy chodzi \u2014 naturalne czy syntetyczne. Konsument ma tylko zapami\u0119ta\u0107, \u017ceby od suplement\u00f3w witaminowych trzyma\u0107 si\u0119 z daleka.<\/p>\n

\u00a0Suplementy, ale jakie?<\/strong><\/p>\n

Inn\u0105 spraw\u0105 jest, \u017ce na rynku naturalnych suplement\u00f3w \u2014 jak zreszt\u0105 na ka\u017cdym \u2014 graj\u0105 te\u017c oszu\u015bci. Firmy sprzedaj\u0105 witaminy, lecz jako\u015b\u0107 niekt\u00f3rych produkt\u00f3w jest w\u0105tpliwa. Wiele suplement\u00f3w zawiera szkodliwe dodatki albo nie zawiera deklarowanej ilo\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w. Szacuje si\u0119, \u017ce w przypadku 70 proc. dost\u0119pnych suplement\u00f3w zapewnienia producent\u00f3w o rewelacyjnym dzia\u0142aniu preparatu to naci\u0105ganie konsumenta. Zdarzaj\u0105 si\u0119 te\u017c zwyczajne podr\u00f3by, najcz\u0119\u015bciej suplement\u00f3w zio\u0142owych. Kontrole wykazywa\u0142y wielokrotnie, \u017ce w suplementach sprzedawanych jako \u201ewzmacniaj\u0105ce\u201d lub \u201eodchudzaj\u0105ce\u201d wyst\u0119puj\u0105 leki (np. viagra, sibutramina \u2014 wycofana z rynku z powodu szkodliwo\u015bci), o kt\u00f3rych producent nie informuje. Jak wi\u0119c wybiera\u0107 suplementy, by mie\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce nie wyrzuca si\u0119 pieni\u0119dzy i sobie nie szkodzi?<\/p>\n

Po pierwsze, warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na to, czy by\u0142y przebadane, a wyniki by\u0142y publikowane \u2014 s\u0105 bowiem na polskim rynku naturalne suplementy, kt\u00f3re maj\u0105 na swym koncie badania kliniczne, a ich korzystny wp\u0142yw na zdrowie zosta\u0142 dowiedziony. Po drugie, z jakich ro\u015blin pozyskiwano substancje (czy bogatych w nie). Po trzecie, kiedy dokonywano zbior\u00f3w \u2014 czy w momencie pe\u0142nej dojrza\u0142o\u015bci (tylko wtedy jest gwarancja maksymalnej ilo\u015bci wt\u00f3rnych substancji ro\u015blinnych). Po czwarte, czy ro\u015bliny pochodz\u0105 z upraw konwencjonalnych, czy ekologicznych i czy s\u0105 wolne od GMO. Po pi\u0105te, jakie technologie zastosowano przy produkcji suplementu (ch\u0142odzenie, czyszczenie, wyciskanie soku lub inna forma pozyskiwania sk\u0142adnik\u00f3w, dehydratyzacja poni\u017cej 40 stopni Celsjusza, czas, jaki up\u0142yn\u0105\u0142 mi\u0119dzy zbiorem a przetworzeniem). Po sz\u00f3ste, czy suplement nie zawiera konserwant\u00f3w, sztucznych barwnik\u00f3w, stabilizator\u00f3w chemicznych, cukru, pestycyd\u00f3w, herbicyd\u00f3w, azotan\u00f3w. Po si\u00f3dme, czy jest to preparat wysokoskoncentrowany i charakteryzuj\u0105cy si\u0119 synergi\u0105 sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych (odpowiednio dobrane sk\u0142adniki intensyfikuj\u0105 swoje dzia\u0142anie w organizmie i ze sob\u0105 \u201ewsp\u00f3\u0142pracuj\u0105\u201d). Po \u00f3sme, warto mie\u0107 dystans do suplement\u00f3w w stylu: na potencj\u0119, si\u0142\u0119, odchudzanie, opalenizn\u0119…<\/p>\n

Dobry suplement mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3\u017cn\u0105 posta\u0107: tabletki, kapsu\u0142ki, \u017celka, galaretki. Mo\u017ce zawiera\u0107 sproszkowany sok i mi\u0105\u017csz owoc\u00f3w i warzyw lub wyselekcjonowane mikrosk\u0142adniki. W pierwszym przypadku wart uwagi jest fakt, \u017ce koncentraty owocowo-warzywne charakteryzuje wysoka biodost\u0119pno\u015b\u0107 \u2014 przyjmuje si\u0119, \u017ce decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 tu wt\u00f3rne substancje ro\u015blinne. W drugim przypadku zalet\u0105 jest to, \u017ce mo\u017cna dobra\u0107 mikrosk\u0142adniki pod k\u0105tem danego schorzenia i je \u201eskoncentrowa\u0107\u201d. Wa\u017cne te\u017c jest, by suplement multiwitaminowy zawiera\u0142 r\u00f3\u017cne fitosk\u0142adniki jak karotenoidy, tokoferole, polifenole, bioflawonoidy, glukozynolany i wiele innych \u2014 na przyk\u0142ad cenne w procesie hamowania inicjacji i promocji kom\u00f3rek nowotworowych: katechiny, kurkum\u0119, resweratrol, likopen, kwas elagowy czy antocyjanidyny.<\/p>\n

Do prawid\u0142owego funkcjonowania organizmu potrzebna jest r\u00f3wnowaga mi\u0119dzy substancjami utleniaj\u0105cymi a przeciwutleniaczmi (antyoksydantami). Je\u017celi ta r\u00f3wnowaga jest zaburzona na rzecz substancji utleniaj\u0105cych, ryzyko chor\u00f3b si\u0119 zwi\u0119ksza. Najlepszymi dostarczycielami antyoksydant\u00f3w s\u0105 warzywa i owoce. Tymczasem oko\u0142o 97 proc. z nas je ich zbyt ma\u0142o, a 18 proc. nie je ich nawet raz dziennie!5<\/sup>. Czy zatem suplementacja jest tylko zb\u0119dn\u0105 mod\u0105?<\/p>\n

Katarzyna Lewkowicz-Siejka<\/p>\n

 <\/p>\n

1<\/sup> Ewa Rembia\u0142kowska, Jako\u015b\u0107 \u017cywno\u015bci pochodz\u0105cej z gospodarstw organicznych<\/em>. 2<\/sup> ATBK Finlandia, CARET USA, Cohort of Swedish women [w:] \u201eAmerican Journal of Clinical Nutrition\u201d (AJCN) online 24.03.2010; IOWA Study [w:] AJCN 4.11.2004; \u201eLancet\u201d 2004, 364:1219-1228; \u201eJournal of\u00a0 American Medical Association\u201d 15.03.2005. 3<\/sup> Zob. Czy witaminy s\u0105 zab\u00f3jcze i dla kogo?<\/em> [w:] \u201eZnaki Czasu\u201d 2\/2010. 4<\/sup> Tam\u017ce. 5<\/sup> IQS and Quant Group 2008.<\/p>\n

\u017ar\u00f3d\u0142o: miesi\u0119cznik „Znaki Czasu” 2\/2013.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sprawno\u015b\u0107 naszych organizm\u00f3w drastycznie spada. Winne s\u0105 m.in. toksyczne wytwory cywilizacji \u2014 trucizny wnikaj\u0105ce do ustroju z powietrza, wody i \u017cywno\u015bci. Ratunkiem jest odtruwaj\u0105ca dieta owocowo-warzywna wspomagana naparami z zi\u00f3\u0142, ograniczenie lek\u00f3w chemicznych i naturalna suplementacja. Takiego zdania jest nestor … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[474,473,475,290,472],"class_list":["post-1248","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ciekawe-artykuly","tag-badania","tag-pestycydy","tag-prof-ozarowski","tag-suplementy","tag-zywnosc-ekologiczna"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1248","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1248"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1248\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1251,"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1248\/revisions\/1251"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1248"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1248"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1248"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}