W wywiadzie „Bieganie od kuchni”, opublikowanym 8 kwietnia br. w portalu Gazeta.pl, pojawi\u0142a si\u0119 wypowied\u017a dr Urszuli Zdanowicz z Komisji Medycznej PZPN, sugeruj\u0105ca, \u017ce bia\u0142ko odzwierz\u0119ce jest niezb\u0119dne dla zdrowia i prawid\u0142owego rozwoju os\u00f3b w okresie wzrostu oraz os\u00f3b uprawiaj\u0105cych sport. Prezentujemy odpowied\u017a mgr Ma\u0142gorzaty Desmond, specjalistki medycyny \u017cywienia badaj\u0105cej wp\u0142yw diet ro\u015blinnych na rozw\u00f3j dzieci w Klinice Pediatrii Centrum Zdrowia Dziecka, kt\u00f3ra powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na stan najnowszej wiedzy naukowej o \u017cywieniu uzna\u0142a za b\u0142\u0119dne tezy zawarte w powy\u017cszym wywiadzie.<\/p>\n
W artykule „Bieganie od kuchni” pani dr Urszula Zdanowicz zapytana o diety wegetaria\u0144skie m\u00f3wi m.in.:<\/p>\n
„Czy nam si\u0119 to podoba, czy nie, i czy si\u0119 z tym ideologicznie zgadzamy, potrzebujemy bia\u0142ka odzwierz\u0119cego. Bia\u0142ko zbudowane jest z aminokwas\u00f3w, i te w soi nie s\u0105 takie same, jak te z mi\u0119sa, jajek czy sera. I tak np. okazuje si\u0119, \u017ce dzieci b\u0119d\u0105ce w okresie wzrostu na bardzo restrykcyjnych dietach wega\u0144skich s\u0105 zdecydowanie ni\u017csze, ni\u017c mog\u0142oby to wynika\u0107 z ich gen\u00f3w. Je\u015bli kto\u015b wybra\u0142 taki styl \u017cycia i w jego diecie nie ma \u017cadnych bia\u0142ek odzwierz\u0119cych, warto zastanowi\u0107 si\u0119 nad suplementami i od\u017cywkami bia\u0142kowymi, zw\u0142aszcza przy intensywnym treningu.”<\/p>\n
Sprostowanie do artyku\u0142u napisane przez mgr Ma\u0142gorzat\u0119 Desmond:<\/p>\n
Szanowni Pa\u0144stwo,<\/p>\n
Prosz\u0119 o sprostowanie wypowiedzi Pani Dr Urszuli Zdanowicz na temat diet wegetaria\u0144skich zamieszczone w wywiadzie „Bieganie od kuchni” z dnia 08.04.2010, kt\u00f3re wed\u0142ug najnowszego stanu wiedzy naukowej o \u017cywieniu s\u0105 b\u0142\u0119dne, i z punktu widzenia znaczenia diet ro\u015blinnych w prewencji chor\u00f3b cywilizacyjnych, wr\u0119cz szkodliwe.<\/p>\n
W ci\u0105gu ostatnich 20 lat teza o nieadekwatno\u015bci bia\u0142ka ro\u015blinnego wzgl\u0119dem potrzeb organizmu cz\u0142owieka zosta\u0142a ostatecznie obalona. Zmian\u0119 kierunku my\u015blenia w tej dziedzinie odzwierciedla mi\u0119dzy innymi decyzja ameryka\u0144skiego Ministerstwa Rolnictwa z 2000 roku, zezwalaj\u0105ca na ca\u0142kowite zast\u0105pienie bia\u0142ka zwierz\u0119cego bia\u0142kiem sojowym w szkolnych obiadach.(1)<\/p>\n
W \u015bwietle dzisiejszej wiedzy, stwierdzenie „[…] potrzebujemy bia\u0142ka odzwierz\u0119cego […]” jest b\u0142\u0119dne z punktu widzenia fizjologii \u017cywienia cz\u0142owieka. Zapotrzebowanie cz\u0142owieka na bia\u0142ko to zapotrzebowanie na aminokwasy, kt\u00f3re s\u0105 elementami budulcowymi bia\u0142ka. Niezale\u017cnie od \u017ar\u00f3d\u0142a bia\u0142ka, po spo\u017cyciu posi\u0142ku jest ono najpierw przekszta\u0142cane do aminokwas\u00f3w, z kt\u00f3rych p\u00f3\u017aniej organizm sam wytwarza odpowiednie bia\u0142ka. Wbrew temu co Pani Dr. Zdanowicz powiedzia\u0142a, aminokwasy w bia\u0142kach ro\u015blinnych s\u0105 takie same jak w bia\u0142ku mi\u0119sa, jaj czy sera, poniewa\u017c s\u0105 to te same zwi\u0105zki chemiczne. Przyk\u0142adowo lizyna – aminokwas egzogenny (nie wytwarzany przez organizm, czyli taki, kt\u00f3ry musi by\u0107 dostarczany z po\u017cywieniem) w soczewicy nie r\u00f3\u017cni si\u0119 niczym od lizyny w wo\u0142owinie (wz\u00f3r chemiczny C6H14N2O2), tak jak woda zawarta w marchewce nie r\u00f3\u017cni si\u0119 niczym od wody zawartej w szynce (wz\u00f3r chemiczny H20).
\nCo wi\u0119cej, zwierz\u0119ta ro\u015blino\u017cerne czerpi\u0105 aminokwasy, b\u0119d\u0105ce sk\u0142adnikiem ich mi\u0119sa, z ro\u015blin, kt\u00f3re s\u0105 pierwotnym \u017ar\u00f3d\u0142em bia\u0142ka na ziemi.
\nW produktach ro\u015blinnych wyst\u0119puj\u0105 wszystkie aminokwasy egzogenne. R\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy bia\u0142kiem ro\u015blinnym i zwierz\u0119cym wynikaj\u0105 z r\u00f3\u017cnic w proporcjach poszczeg\u00f3lnych aminokwas\u00f3w.<\/p>\n
Zapotrzebowanie cz\u0142owieka na aminokwasy zosta\u0142o okre\u015blone przez \u015awiatow\u0105 Organizacj\u0119 Zdrowia (WHO).(2) Tym samym zosta\u0142 wyznaczony wzorcowy stosunek aminokwas\u00f3w w bia\u0142kach. Niekt\u00f3re produkty ro\u015blinne zawieraj\u0105 wi\u0119cej jednych aminokwas\u00f3w i mniej innych w por\u00f3wnaniu do tego stosunku, a pozosta\u0142e na odwr\u00f3t. Stanowi\u0142oby to problem, gdyby wegetarianin lub weganin od\u017cywia\u0142 si\u0119 tylko jednym produktem, na przyk\u0142ad tylko pszenic\u0105. Natomiast w zwyczajowej diecie wegetaria\u0144skiej czy wega\u0144skiej wyst\u0119puje wiele produkt\u00f3w ro\u015blinnych z r\u00f3\u017cnych grup: ziarna zb\u00f3\u017c, ro\u015bliny str\u0105czkowe owoce i warzywa. Podczas ka\u017cdego posi\u0142ku nast\u0119puje uzupe\u0142nianie si\u0119 aminokwas\u00f3w, na zasadzie podobnej do uk\u0142adania puzzli.<\/p>\n
Dlatego te\u017c, stanowiska takich organizacji jak \u015awiatowa Organizacja Zdrowia, Ameryka\u0144skie Stowarzyszenie Dietetyk\u00f3w czy Dietetycy Kanady s\u0105 jednoznaczne: r\u00f3\u017cnorodne produkty ro\u015blinne zawarte w dietach wega\u0144skich zapewniaj\u0105 wszystkie niezb\u0119dne aminokwasy w odpowiednich ilo\u015bciach i proporcjach.(3,4) Podobnie Raport Rady do Spraw \u017bywno\u015bci i \u017bywienia Instytutu Medycyny USA z 2005 roku potwierdza, \u017ce „diety wegetaria\u0144skie i wega\u0144skie, kt\u00f3re zawieraj\u0105 dope\u0142niaj\u0105ce si\u0119 bia\u0142ka ro\u015blinne, zapewniaj\u0105 tak\u0105 sam\u0105 jako\u015b\u0107 bia\u0142ka, jak w przypadku bia\u0142ka zwierz\u0119cego.”(5) Wbrew wypowiedzi Pani Dr. Zdanowicz, soja jest ro\u015blin\u0105 dostarczaj\u0105c\u0105 wszystkich aminokwas\u00f3w egzogennych w idealnych proporcjach w kontek\u015bcie ludzkiego zapotrzebowania, i warto\u015b\u0107 biologiczna bia\u0142ka sojowego jest por\u00f3wnywalna z warto\u015bci\u0105 bia\u0142ka mi\u0119sa czy mleka.<\/p>\n
Pracuj\u0105c w Poradni \u017bywienia Kliniki Pediatrii Instytutu Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka, gdzie na co dzie\u0144 przyjmuj\u0119 dzieci wegetaria\u0144skie oraz wega\u0144skie prowadz\u0105c badania oceniaj\u0105ce rozw\u00f3j m\u0142odych os\u00f3b na dietach ro\u015blinnych, musz\u0119 zaprzeczy\u0107 r\u00f3wnie\u017c sugestii Pani Doktor, \u017ce dzieci wega\u0144skie s\u0105 „zdecydowanie ni\u017csze”. Na odpowiednio skomponowanej diecie wega\u0144skiej dzieci rozwijaj\u0105 si\u0119 prawid\u0142owo (6,7) a niedob\u00f3r wzrostu na takiej diecie, jak r\u00f3wnie\u017c na ka\u017cdej innej diecie, mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107 tylko w wyniku nieodpowiedniego jej skomponowania.<\/p>\n
Obecnie nie ma ju\u017c naukowych w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce dobrze zbilansowane diety wegetaria\u0144skie, jak i wega\u0144skie, zapewniaj\u0105 wszystkie niezb\u0119dne sk\u0142adniki od\u017cywcze na wszystkich etapach rozwoju (dzieci\u0144stwo, okres doros\u0142o\u015bci, ci\u0105\u017ca, karmienie piersi\u0105, wiek podesz\u0142y). Stwierdzenie to dotyczy r\u00f3wnie\u017c os\u00f3b uprawiaj\u0105cych zawodowo sport. Potwierdzaj\u0105 to najwi\u0119ksze \u015bwiatowe organizacje zajmuj\u0105ce si\u0119 medycyn\u0105 i zdrowiem np. \u015awiatowa Organizacja Zdrowia(8) czy Ameryka\u0144ski Instytut Medycyny.(9) Ameryka\u0144skie Stowarzyszenie Dietetyk\u00f3w informuje, \u017ce diety oparte na niskoprzetworzonych produktach ro\u015blinnych nie tylko nie s\u0105 niedoborowe, ale te\u017c wykazuj\u0105 si\u0119 najwy\u017csz\u0105 tak zwan\u0105 g\u0119sto\u015bci\u0105 od\u017cywcz\u0105, czyli charakteryzuj\u0105 si\u0119 najwy\u017cszym skoncentrowaniem sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych na jednostk\u0119 kalorii, przy jednoczesnym zminimalizowaniu ilo\u015bci substancji pokarmowych odpowiedzialnych za choroby cywilizacyjne.(10)<\/p>\n
W kwestii diety wegetaria\u0144skiej (wliczaj\u0105c w to diet\u0119 wega\u0144sk\u0105) u sportowc\u00f3w, obecny stan wiedzy dobitnie podsumowuje stanowisko Ameryka\u0144skiego Komitetu Olimpijskiego na temat diet wegetaria\u0144skich:<\/p>\n
„Diety wegetaria\u0144skie s\u0105 adekwatne do potrzeb organizmu os\u00f3b uprawiaj\u0105cych sport, je\u015bli s\u0105 odpowiednio zaplanowane.”<\/p>\n
„Niezale\u017cnie od tego czy m\u00f3wimy o rekreacji czy o uprawianiu sportu na najwy\u017cszym, \u015bwiatowym poziomie, bycie wegetarianinem w \u017caden spos\u00f3b nie zmniejsza naturalnego talentu i nie wp\u0142ywa negatywnie na osi\u0105gni\u0119cia sportowe. Ju\u017c w staro\u017cytnej Grecji zawodnicy olimpiad byli wegetarianami, manifestuj\u0105c przy tym niesamowite umiej\u0119tno\u015bci w profesjonalnym wsp\u00f3\u0142zawodnictwie.”<\/p>\n
Potwierdzaj\u0105 to wyniki wybitnych sportowc\u00f3w-wegan, notabene biegaczy, mi\u0119dzy innymi Carla Lewisa, kt\u00f3ry b\u0119d\u0105c na diecie wega\u0144skiej zdoby\u0142 3 z\u0142ote medale na igrzyskach olimpijskich (w Barcelonie i Atlancie) oraz dwa z\u0142ote medale, jeden srebrny i jeden br\u0105zowy na mistrzostwach \u015bwiata (w Tokio i Stuttgarcie), a tak\u017ce by\u0142 rekordzist\u0105 \u015bwiata na w biegu na 100 metr\u00f3w, czy Scotta Jurka, jednego z najwybitniejszych wsp\u00f3\u0142czesnych ultramarato\u0144czyk\u00f3w (siedmiokrotnego zwyci\u0119zcy Western States 100 Mile Endurance Run, dwukrotnego zwyci\u0119zcy Badwater Ultramarathon oraz Spartathlonu, a tak\u017ce zwyci\u0119zcy Hardrock 100 Mile Endurance Run.)<\/p>\n
Z wyrazami szacunku,
\nMa\u0142gorzata Rzeszutek-Desmond,<\/p>\n
Mgr Ma\u0142gorzata Desmond, uko\u0144czy\u0142a kierunek Medycyna \u017bywienia na Uniwersytecie Thames Valley w Londynie oraz kurs Epidemiologii \u017bywienia w Imperial College London; go\u015bcinnie wyk\u0142ada\u0142a na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym; obecnie prowadzi badania w Klinice Pediatrii Centrum Zdrowia Dziecka weryfikuj\u0105ce wp\u0142yw diet ro\u015blinnych na rozw\u00f3j dzieci.<\/p>\n
Przypisy:
\n1. U.S. Department of Agriculture. Modificaation of the Vegetable Protein Products Requirements for the National School Lunch Program, School Breakfast Program, Summer Food Service Program and Child and Adult Care Food Program. Federal Register 2000; 7 CRF Parts 210, 215, 220, 225 and 226: 12429-12441.
\n2. Protein and Amino Acid Requirements in Human Nutrition. Report of a Joint WHO\/FAO\/UNU Expert Consultation, Geneva, 2002. WHO Techn. Rep. Series 935, WHO Geneva 2007.
\n3. Craig WJ, Mangels AR; American Dietetic Association. Position of the American Dietetic Association: vegetarian diets. J Am Diet Assoc. 2009 Jul;109(7):1266-82
\n4. WHO (2002) in: Davis B., Melina V. (2003) Becoming Vegetarian Summertown: Book Publishing Company.
\n5. Institute of Medicine, Food and Nutrition Board. Dietary Reference Intakes for Energy, Carbohydrate, Fiber, Fat, Fatty Acids, Cholesterol, Protein, and Amino Acids. Washington D.C. National Academy Press, 2005: p. 662
\n6. O’Connell JM, Dibley MJ, Sierra J, Wallace B, Marks JS, Yip R. Growth of vegetarian children: The Farm Study. Pediatrics. 1989 Sep;84(3):475-81.
\n7. Sanders, T. A. B. Growth and development of British vegan children. American Journal of Clinical Nutrition, 48: 822, 1988.
\n8. WHO (2002) in: Davis B., Melina V. (2003) Becoming Vegetarian Summertown: Book Publishing Company.
\n9. Institute of Medicine, Food and Nutrition Board. Dietary Reference Intakes for Energy, Carbohydrate, Fiber, Fat, Fatty Acids, Cholesterol, Protein, and Amino Acids. Washington D.C. National Academy Press, 2005.
\n10. Dewell A, Weidner G, Sumner M.D. et al. A very-low-fat vegan diet increases intake of protective dietary factors and decreases intake of pathogenic dietary factors. J. Am. Diet. Assoc. 2008, 108,2:347-56.<\/p>\n
\u017ar\u00f3d\u0142o: http:\/\/www.wegetarianie.pl\/Article1950.html<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W wywiadzie „Bieganie od kuchni”, opublikowanym 8 kwietnia br. w portalu Gazeta.pl, pojawi\u0142a si\u0119 wypowied\u017a dr Urszuli Zdanowicz z Komisji Medycznej PZPN, sugeruj\u0105ca, \u017ce bia\u0142ko odzwierz\u0119ce jest niezb\u0119dne dla zdrowia i prawid\u0142owego rozwoju os\u00f3b w okresie wzrostu oraz os\u00f3b uprawiaj\u0105cych … Czytaj dalej