{"id":289,"date":"2010-11-08T01:04:29","date_gmt":"2010-11-08T00:04:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.siegnijpozdrowie.org\/czytelnia\/?p=289"},"modified":"2010-11-08T01:44:55","modified_gmt":"2010-11-08T00:44:55","slug":"surowa-dieta-czyli-raw-food-diet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/?p=289","title":{"rendered":"Surowa dieta, czyli Raw food diet"},"content":{"rendered":"

Artyku\u0142 odpowiada na pytanie: czy wi\u0119kszo\u015b\u0107, albo nawet ca\u0142y pokarm, kt\u00f3ry dostarczamy organizmowi, powinien by\u0107 spo\u017cywany na surowo?<\/em><\/p>\n

Choroby przewlek\u0142e (takie jak choroby serca, choroby nowotworowe, wylew czy cukrzyca) s\u0105 g\u0142\u00f3wnymi przyczynami zgon\u00f3w w wielu krajach \u015bwiata, w tym w krajach rozwini\u0119tych i krajach rozwijaj\u0105cych si\u0119. Te choroby s\u0105 w g\u0142\u00f3wnej mierze rezultatem naszego stylu \u017cycia, a szczeg\u00f3lnie palenia tytoniu, diety opartej o produkty rafinowane, pozbawione niekt\u00f3rych witamin i soli mineralnych, zwi\u0105zk\u00f3w fitochemicznych i b\u0142onnika, nadmiernego spo\u017cywania bia\u0142ka i t\u0142uszczy z produkt\u00f3w zwierz\u0119cych i braku aktywno\u015bci fizycznej. Du\u017cy wp\u0142yw na powstanie tych chor\u00f3b ma r\u00f3wnie\u017c oty\u0142o\u015b\u0107, a szczeg\u00f3lnie tak zwana oty\u0142o\u015b\u0107 brzuszna.<\/p>\n

W ostatnich kilku latach s\u0142yszy si\u0119 o wielu nowych dietach. Wi\u0119kszo\u015b\u0107, je\u015bli nie ka\u017cda z nich, obiecuje rozwi\u0105za\u0107 przynajmniej jeden z tych problem\u00f3w (np. oty\u0142o\u015b\u0107). Autorzy tych diet obiecuj\u0105 niewiarygodne wr\u0119cz rezultaty, kt\u00f3re powinny wzbudzi\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci w\u015br\u00f3d potencjalnych zainteresowanych. Dla przyk\u0142adu, niekt\u00f3re z tych obietnic m\u00f3wi\u0105, \u017ce mo\u017cna zrzuci\u0107 bardzo du\u017co wagi w niewielkim okresie czasu (np. \u201ezrzu\u0107 5 kg w okresie dw\u00f3ch dni\u201d albo \u201ezrzu\u0107 25 kg szybko, \u0142atwo, bez przej\u015bcia na diet\u0119), jednocze\u015bnie twierdz\u0105c, \u017ce osoby nie b\u0119d\u0105 musia\u0142y dokona\u0107 \u017cadnej zmiany w stylu \u017cycia. Pomimo tego, \u017ce Amerykanie wydaj\u0105 miliardy dolar\u00f3w na tego typu \u201erozwi\u0105zania\u201d, dzisiaj w Stanach Zjednoczonych oko\u0142o 70 procent os\u00f3b doros\u0142ych ma nadwag\u0119 lub jest oty\u0142e, u ponad 80 milion\u00f3w wyst\u0119puje przynajmniej jeden rodzaj chor\u00f3b kr\u0105\u017cenia, i prawie 60 milion\u00f3w albo ju\u017c ma, albo wyst\u0119puje u nich ryzyko powstania cukrzycy.<\/p>\n

Chocia\u017c dok\u0142adnie nie wiadomo, ilu ludzi spo\u017cywa tak zwan\u0105 raw food diet<\/em> (surow\u0105 diet\u0119), w ostatnim czasie coraz wi\u0119cej os\u00f3b przechodzi na \u201esurowy\u201d styl od\u017cywiania si\u0119. Jest wi\u0119cej ni\u017c jeden rodzaj surowej diety. Niekt\u00f3re osoby spo\u017cywaj\u0105 diet\u0119 wega\u0144sk\u0105, a inne w\u0142\u0105czaj\u0105 do diety r\u00f3wnie\u017c surowe mi\u0119so, takie jak sushi. Niezale\u017cnie od preferencji (w\u0142\u0105czenia czy wykluczenia danych produkt\u00f3w) osoby spo\u017cywaj\u0105ce t\u0105 diet\u0119 promuj\u0105 przyjmowanie od 70 do a\u017c 100 procent wszystkiego, co jedz\u0105, jako produkty surowe. G\u0142\u00f3wnymi przyczynami, dla kt\u00f3rych propaguje si\u0119 diet\u0119 surow\u0105 jest wiara w to, \u017ce podgrzewanie \u017cywno\u015bci niszczy enzymy trawienne w niej zawarte, i \u017ce produkty surowe zawieraj\u0105 wi\u0119cej zwi\u0105zk\u00f3w od\u017cywczych. \u201eRaw fooders\u201d<\/em> (jedz\u0105cy na surowo) twierdz\u0105, \u017ce gotowane produkty s\u0105 przyczyn\u0105 r\u00f3\u017cnego rodzaju chor\u00f3b, takich jak zm\u0119czenie, nerwowo\u015b\u0107, dolegliwo\u015bci \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowe, nawracaj\u0105ce infekcje, wykwity sk\u00f3rne, zaburzenia hormonalne, b\u00f3le g\u0142owy, artretyzm, rwa kulszowa, b\u00f3le w dolnych partiach kr\u0119gos\u0142upa, alergie, astma, niedro\u017cno\u015b\u0107 oczu, uszu, nosa i gard\u0142a, zaburzenia uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia, zmiany patologiczne w piersiach, rak jelita grubego, oty\u0142o\u015b\u0107, etc.<\/p>\n

Przeegzaminujmy zatem g\u0142\u00f3wne zasady surowej diety. Czy podgrzewanie niszczy enzymy trawienne znajduj\u0105ce si\u0119 w po\u017cywieniu i czy gotowanie prowadzi do mniejszej absorpcji zwi\u0105zk\u00f3w od\u017cywczych? Zwolennicy surowej diety twierdz\u0105, \u017ce podgrzewanie \u017cywno\u015bci powy\u017cej 116 stopni F niszczy w po\u017cywieniu enzymy trawienne, kt\u00f3re asystuj\u0105 w trawieniu i przyswajaniu zwi\u0105zk\u00f3w od\u017cywczych. Gotowanie, jak wierz\u0105 te same osoby, obni\u017ca warto\u015b\u0107 od\u017cywcz\u0105 i tak zwan\u0105 \u201esi\u0142\u0119 \u017cycia\u201d produkt\u00f3w. Enzymy, w tym r\u00f3wnie\u017c enzymy trawienne, zbudowanie s\u0105 z aminokwas\u00f3w. S\u0105 one specyficznym rodzajem bia\u0142ka, a wysoka temperatura faktycznie ma wp\u0142yw na struktur\u0119 bia\u0142ka. Najlepszym przyk\u0142adem takiego wp\u0142ywu jest gotowanie jajka. W ci\u0105gu zaledwie kilku minut zawarto\u015b\u0107 jajka zmienia si\u0119 ze stanu p\u0142ynnego na sta\u0142y. To przekszta\u0142cenie jajka w stan sta\u0142y jest rezultatem wp\u0142ywu temperatury na bia\u0142ko. Jaki wp\u0142yw ma zatem temperatura na absorpcj\u0119 zwi\u0105zk\u00f3w od\u017cywczych i powstanie chor\u00f3b? Cytat z artyku\u0142u opublikowanego w raporcie Consumer Reports on Health<\/em> pomo\u017ce odpowiedzie\u0107 na to pytanie. \u201e(\u2026) gotowanie os\u0142abia \u015bcianki kom\u00f3rkowe warzyw, widocznie pomagaj\u0105c organizmowi uzyska\u0107 wi\u0119cej zwi\u0105zk\u00f3w od\u017cywczych, kt\u00f3re pozostaj\u0105 po ugotowaniu. Dla przyk\u0142adu, badania pokaza\u0142y, \u017ce gotowanie potraja biodost\u0119pno\u015b\u0107 niekt\u00f3rych karotenoid\u00f3w (carotenoids<\/em>) i mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c polepszy\u0107 przyswajalno\u015b\u0107 kwasu foliowego ze szpinaku\u201d. Marchew jest dobrym przyk\u0142adem wp\u0142ywu gotowania na przyswajalno\u015b\u0107 zwi\u0105zk\u00f3w od\u017cywczych. Zawiera ona du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 karotenoid\u00f3w \u2013 grupy korzystnych zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych, takich jak beta-karoten, z kt\u00f3rego organizm mo\u017ce wyprodukowa\u0107 witamin\u0119 A. Chocia\u017c przyswajalno\u015b\u0107 beta-karotenu zale\u017cy od kilku czynnik\u00f3w, generalnie jego absorpcja jest znacznie ni\u017csza ze \u015bwie\u017cych marchwi (w granicach od 5 do 20 procent), podczas gdy a\u017c 40 do 65 procent beta-karotenu jest absorbowana z marchwi ugotowanych (ze \u015bwie\u017cego soku z marchwi mo\u017cemy zaabsorbowa\u0107 nawet oko\u0142o 90 procent w wyniku destrukcji i usuni\u0119cia b\u0142onnika; b\u0142onnik w stanie surowym w pewnym stopniu ogranicza absorpcj\u0119 niekt\u00f3rych zwi\u0105zk\u00f3w od\u017cywczych, a w przypadku gdy marchew i inne produkty s\u0105 gotowane, to dzia\u0142anie b\u0142onnika nie jest a\u017c tak efektywne, co umo\u017cliwia organizmowi zaabsorbowanie wi\u0119kszej ilo\u015bci zwi\u0105zk\u00f3w od\u017cywczych). Aktywno\u015b\u0107 antyoksydant\u00f3w zawartych w szparagach przedstawiona na wykresie poni\u017cej pokazuje, \u017ce nawet po ugotowaniu zawarto\u015b\u0107 niekt\u00f3rych aktywnych antyoksydant\u00f3w jest wi\u0119ksza w gotowanych, ni\u017c w surowych produktach.<\/p>\n

Teoria dotycz\u0105ca wa\u017cno\u015bci enzym\u00f3w w po\u017cywieniu pochodzi z dw\u00f3ch \u017ar\u00f3de\u0142: \u201eThe Status of Food Enzymes in Digestion and Metabolism\u201d<\/em> i \u201eEnzyme Nutrition\u201d<\/em>, napisanych przez Edwarda Howella. Wed\u0142ug tej teorii, enzymy znajduj\u0105ce si\u0119 w surowych produktach maj\u0105 znacz\u0105cy wp\u0142yw na trawienie po\u017cywienia. Bez nich organizm musi wyprodukowa\u0107 swoje w\u0142asne enzymy, co w przeci\u0105gu czasu obni\u017ca jego zdolno\u015b\u0107 do ich produkowania. Poniewa\u017c organizm ma ograniczony potencja\u0142 enzym\u00f3w, teoria g\u0142osi, \u017ce zniszczenie enzym\u00f3w w po\u017cywieniu prowadzi do wyczerpania enzym\u00f3w w organizmie, co rezultacie prowadzi do chor\u00f3b. Problemem z t\u0105 teori\u0105 jest to, \u017ce nie jest ona oparta na jakichkolwiek badaniach, i \u017ce nie ma \u017cadnych do\u015bwiadcze\u0144, kt\u00f3re potwierdzi\u0142yby jej prawdziwo\u015b\u0107. Przedstawienie jej jako fakt naukowy, co cz\u0119sto ma miejsce, jest rzecz\u0105 niezgodn\u0105 z nauk\u0105 i nieuczciw\u0105. Ci\u0119\u017car obrony jakichkolwiek teorii naukowych spoczywa na tych, kt\u00f3rzy je zaproponowali. Niestety, adwokaci surowej diety cz\u0119sto obarczaj\u0105 innych konieczno\u015bci\u0105 obalenia tej teorii. Potwierdzenie wiarygodno\u015bci tej teorii ze strony naukowej wydaje si\u0119 by\u0107 konieczne, poniewa\u017c zaprzecza ona zasadom logiki przynajmniej z dw\u00f3ch powod\u00f3w. Je\u015bli faktycznie enzymy w po\u017cywieniu s\u0105 niezb\u0119dne do trawienia, dlaczego po zerwaniu owoc\u00f3w i warzyw potrzeba dni, tygodni a nawet miesi\u0119cy, \u017ceby jab\u0142ka, banany, marchew i inne owoce i warzywa strawi\u0142y si\u0119 same? Ponadto, dlaczego enzymy w tych produktach trawi\u0142yby \u017cywno\u015b\u0107 efektywnie w \u201enieprzyjaznym\u201d \u015brodowisku \u017co\u0142\u0105dka, gdzie ze wzgl\u0119du na dzia\u0142anie kwasu \u017co\u0142\u0105dkowego wi\u0119kszo\u015b\u0107 bia\u0142ka (enzym\u00f3w) jest zdenaturalizowana?<\/p>\n

Czy surowe produkty maj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 zawarto\u015b\u0107 zwi\u0105zk\u00f3w od\u017cywczych ni\u017c produkty gotowane\/podgrzewane? Dowody wskazuj\u0105, \u017ce to zagadnienie nie jest tak proste, jak twierdz\u0105 osoby, promuj\u0105ce surow\u0105 diet\u0119. Niekt\u00f3re zwi\u0105zki od\u017cywcze, takie jak witaminy rozpuszczalne w wodzie, niszczej\u0105 pod wp\u0142ywem temperatury. W rezultacie, zawarto\u015b\u0107 tych substancji mo\u017ce by\u0107 mniejsza w produktach gotowanych w por\u00f3wnaniu z produktami surowymi (chocia\u017c nie zawsze tak jest, jak to wyka\u017ce jeden z cytat\u00f3w zamieszczonych poni\u017cej). Zawarto\u015b\u0107 zwi\u0105zk\u00f3w od\u017cywczych zale\u017cy r\u00f3wnie\u017c od temperatury i czasu gotowania. Nie jest tak jednak z innymi zwi\u0105zkami od\u017cywczymi, takimi jak witaminy rozpuszczalne w t\u0142uszczach, wieloma zwi\u0105zkami fitochemicznymi czy b\u0142onnikiem. Por\u00f3wnanie zawarto\u015bci zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych w produktach surowych i gotowanych w tabeli poni\u017cej pokazuje, \u017ce produkty gotowane maj\u0105 tak\u0105 sam\u0105 albo nawet wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 minera\u0142\u00f3w. Nast\u0119puj\u0105cy cytat przedstawia inne przyk\u0142ady i cz\u0119\u015bciowo wyja\u015bnia temat \u201e(\u2026) gotowanie zag\u0119szcza po\u017cywienie i dzi\u0119ki temu ma ono wi\u0119cej sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. Na przyk\u0142ad standardowa porcja \u2013 p\u00f3\u0142 kubka ugotowanego szpinaku, wa\u017cy trzy razy tyle, co standardowy kubek surowego szpinaku. Nawet po ugotowaniu ta porcja zawiera nieznacznie wi\u0119cej witaminy C, 2 do 2,5 raza wi\u0119cej b\u0142onnika, potasu oraz kwasu foliowego oraz oko\u0142o 3 razy wi\u0119cej wapnia, \u017celaza, magnezu i witaminy A\u201d.<\/p>\n

Tabela<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Sk\u0142adniki od\u017cywcze w po\u017cywieniu<\/td>\nJarmu\u017c<\/td>\n\n<\/td>\nCykoria<\/td>\n\n<\/td>\nKapusta<\/td>\n\n<\/td>\n<\/tr>\n
<\/td>\nSurowy<\/td>\nGotowany<\/td>\nSurowy<\/td>\nGotowany<\/td>\nSurowy<\/td>\nGotowany<\/td>\n<\/tr>\n
Potas<\/td>\n712<\/td>\n816<\/td>\n638<\/td>\n718<\/td>\n266<\/td>\n275<\/td>\n<\/tr>\n
Wap\u0144<\/td>\n286<\/td>\n331<\/td>\n50<\/td>\n54<\/td>\n44<\/td>\n46<\/td>\n<\/tr>\n
Magnez<\/td>\n51<\/td>\n58<\/td>\n17<\/td>\n18<\/td>\n14<\/td>\n15<\/td>\n<\/tr>\n
\u017belazo<\/td>\n0,4<\/td>\n0,5<\/td>\n0,5<\/td>\n0,6<\/td>\n0,14<\/td>\n0,16<\/td>\n<\/tr>\n
Cynk<\/td>\n0,29<\/td>\n0,3<\/td>\n0,24<\/td>\n0,28<\/td>\n0,2<\/td>\n0,2<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Podobnie jak w przypadku innych diet, promotorzy surowej diety podkre\u015blaj\u0105 jej moc do uzdrawiania r\u00f3\u017cnego rodzaju chor\u00f3b. Cz\u0119sto przytacza si\u0119 anegdoty, jako dowody jej dzia\u0142ania. Nie ma nic dziwnego w tym, gdy widzi si\u0119 popraw\u0119 samopoczucia u os\u00f3b, kt\u00f3re przesz\u0142y na diet\u0119 surow\u0105, a wcze\u015bniej przez ca\u0142e lata spo\u017cywa\u0142y rafinowane, pozbawione warto\u015bci od\u017cywczych i b\u0142onnika produkty, zawieraj\u0105ce du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 kalorii, bia\u0142ka i t\u0142uszczu, szczeg\u00f3lnie t\u0142uszczu nasyconego.<\/p>\n

Ludzie, kt\u00f3rzy w\u0142\u0105cz\u0105 do diety produkty surowe, takie jak owoce i sa\u0142atki, bez w\u0105tpienia zwi\u0119ksz\u0105 spo\u017cywan\u0105 ilo\u015b\u0107 b\u0142onnika (przeci\u0119tnie w USA spo\u017cywa si\u0119 mniej ni\u017c 50 procent zalecanej ilo\u015bci b\u0142onnika), niekt\u00f3rych witamin i soli mineralnych, takich jak potas, kwas foliowy, witamina C, a w tym samym czasie zredukuj\u0105 spo\u017cycie t\u0142uszczu nasyconego i bia\u0142ka z produkt\u00f3w zwierz\u0119cych. Dlatego spo\u017cycie wi\u0119kszej ilo\u015bci produkt\u00f3w surowych powinno zaowocowa\u0107 korzystnymi zmianami, takimi jak obni\u017cenie cholesterolu, lepsza kontrola cukru we krwi, obni\u017cenie wagi cia\u0142a i regularno\u015b\u0107 w oddawaniu stolca. Jednak\u017ce, \u017ceby mo\u017cna oceni\u0107 wp\u0142yw na zdrowie jakiejkolwiek diety i jej efekt na profilaktyk\u0119 czy leczenie jakichkolwiek problem\u00f3w zdrowotnych, potrzebne jest przeprowadzenie wiarygodnych i kontrolowanych bada\u0144 naukowych.<\/p>\n

Kilka bada\u0144 oszacowa\u0142o adekwatno\u015b\u0107 i wp\u0142yw surowej diety na zdrowie. Te badania pokaza\u0142y kilka korzy\u015bci spo\u017cywania niekt\u00f3rych surowych produkt\u00f3w (np. owoc\u00f3w i warzyw), ale r\u00f3wnie\u017c kilka problem\u00f3w, wynikaj\u0105cych przede wszystkim z niedobor\u00f3w niekt\u00f3rych zwi\u0105zk\u00f3w od\u017cywczych i gwa\u0142townej utraty wagi. Dla przyk\u0142adu, artyku\u0142 na podstawie przegl\u0105du literatury medycznej od roku 1994 do 2003 odno\u015bnie wp\u0142ywu spo\u017cywania \u015bwie\u017cych warzyw wykaza\u0142, \u017ce ich konsumpcja zmniejsza ryzyko powstania niekt\u00f3rych rodzaj\u00f3w raka, w tym raka jamy ustnej, gard\u0142a, krtani, prze\u0142yku, p\u0142uc, \u017co\u0142\u0105dka, okr\u0119\u017cnicy i odbytnicy. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce autorzy tego przegl\u0105du nie oszacowali wp\u0142ywu konkretnej diety, ale raczej wp\u0142yw spo\u017cycia \u015bwie\u017cych warzyw. Analiza tych samych bada\u0144 pokaza\u0142a, \u017ce gotowane warzywa r\u00f3wnie\u017c zapobiegaj\u0105 niekt\u00f3rym rodzajom nowotwor\u00f3w (co wydaje si\u0119 by\u0107 sprzeczne z pogl\u0105dem, kt\u00f3ry m\u00f3wi, \u017ce gotowane produkty powoduj\u0105 chorob\u0119).<\/p>\n

Badania na osobach spo\u017cywaj\u0105cych surow\u0105 diet\u0119 wykaza\u0142y, \u017ce im d\u0142u\u017cej spo\u017cywa\u0142y t\u0105 diet\u0119 tym wi\u0119cej z nich mia\u0142o z tego powodu powik\u0142ania zdrowotne. W jednym z bada\u0144 opublikowanych w \u017curnale Annals of Nutrition and Metabolism<\/em>, dr Keobnick ze swoj\u0105 ekip\u0105 wykazali, \u017ce w\u015br\u00f3d os\u00f3b spo\u017cywaj\u0105cych surow\u0105 diet\u0119 zanotowano znacz\u0105c\u0105 utrat\u0119 wagi, zar\u00f3wno w\u015br\u00f3d m\u0119\u017cczyzn, jak i kobiet, jak r\u00f3wnie\u017c nieregularne miesi\u0105czkowanie lub jego zanik u kobiet. Rzeczywi\u015bcie oko\u0142o 25 procent kobiet i prawie 15 procent m\u0119\u017cczyzn bior\u0105cych udzia\u0142 w tym badaniu, mia\u0142o ni\u017cszy ni\u017c normalny indeks masy cia\u0142a. Wska\u017anik braku menstruacji u kobiet uzale\u017cniony by\u0142 od ilo\u015bci spo\u017cywanych \u015bwie\u017cych produkt\u00f3w. Brak miesi\u0105czki wyst\u0119powa\u0142 7 razy cz\u0119\u015bciej u os\u00f3b przestrzegaj\u0105cych \u015bcis\u0142ej surowej diety (100 procent surowego po\u017cywienia), ni\u017c u os\u00f3b przestrzegaj\u0105cych umiarkowanej diety surowej (70 procent surowej \u017cywno\u015bci). Na bazie wynik\u00f3w z tego badania, naukowcy stwierdzili, \u017ce \u201eponiewa\u017c wiele os\u00f3b przestrzegaj\u0105cych surowej diety nara\u017conych jest na niedowag\u0119 i brak miesi\u0105czki, spo\u017cywanie bardzo \u015bcis\u0142ej surowej diety przez d\u0142ugi okres czasu nie mo\u017ce by\u0107 zalecane\u201d.<\/p>\n

Podobnie jak inne osoby spo\u017cywaj\u0105ce diet\u0119 wegetaria\u0144sk\u0105 i wega\u0144sk\u0105, te osoby, kt\u00f3re stosuj\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci surow\u0105 diet\u0119 wega\u0144sk\u0105, maj\u0105 wysokie ryzyko powstania niedoboru witaminy B12. W jednym badaniu 38 procent os\u00f3b (z 201 badanych), kt\u00f3re spo\u017cywa\u0142y \u201eskrajnie du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 surowych warzyw i owoc\u00f3w (70-100 procent surowego po\u017cywienia)\u201d mia\u0142y niedob\u00f3r witaminy B12, co spowodowa\u0142o podwy\u017cszony poziom homocystyny. Podwy\u017cszony poziom homocystyny jest czynnikiem ryzyka dla kilku powa\u017cnych chor\u00f3b, takich jak choroby sercowo-naczyniowe, demencja czy wada cewy nerwowej. Inne badania wykaza\u0142y na powi\u0105zanie mi\u0119dzy spo\u017cywaniem surowej diety z erozj\u0105 dentystyczn\u0105 i nisk\u0105 g\u0119sto\u015bci\u0105 mineraln\u0105 ko\u015bci. Umiarkowana ilo\u015b\u0107 \u015bwie\u017cych produkt\u00f3w, a szczeg\u00f3lnie owoc\u00f3w i warzyw, jako cz\u0119\u015b\u0107 diety opartej o produkty ro\u015blinne, prawdopodobnie przyczyni si\u0119 do zbalansowania diety i pomo\u017ce w obni\u017ceniu ryzyka chor\u00f3b, wynikaj\u0105cych z niew\u0142a\u015bciwego od\u017cywiania. Nie mniej jednak spo\u017cywanie od 70 do a\u017c 100 procent \u017cywno\u015bci w postaci surowej mo\u017ce by\u0107 powi\u0105zane z niedoborem niekt\u00f3rych zwi\u0105zk\u00f3w od\u017cywczych, co mo\u017ce podwy\u017cszy\u0107 ryzyko nabycia problem\u00f3w zdrowotnych, zw\u0142aszcza utraty wagi cia\u0142a i zaniku miesi\u0105czek. Podczas, gdy wiele profesjonalnych organizacji \u0142\u0105cznie z organizacjami rz\u0105dowymi (np. Departament Zdrowia i Opieki Zdrowotnej (Department of Health and Human Services)) okresowo wydaje zalecenia dietetyczne (np. Zalecenia Dietetyczne dla Amerykan\u00f3w (Dietary Guidelines for Americans)), zgodnie z moj\u0105 wiedz\u0105, \u017cadna profesjonalna organizacja nie wyda\u0142a zalecenia w zakresie procent \u017cywno\u015bci, kt\u00f3re powinny by\u0107 spo\u017cywane w stanie surowym. Zdrowa dieta powinna zawiera\u0107 r\u00f3\u017cnorodne produkty z r\u00f3\u017cnych grup \u017cywieniowych (np. zbo\u017ca, owoce, warzywa), kt\u00f3re nale\u017cy spo\u017cywa\u0107 albo na surowo albo po ugotowaniu, pieczeniu czy sma\u017ceniu. Gotowanie nie tylko rozszerzy r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 spo\u017cywanych produkt\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c polepszy ich smak. Dlatego, jako adwenty\u015bci powinni\u015bmy wdro\u017cy\u0107 w \u017cycie rad\u0119 dan\u0105 przez Ellen White: \u201ewielu jest sparali\u017cowanych w skutek chor\u00f3b i potrzebuje od\u017cywczego, dobrze ugotowanego po\u017cywienia\u201d.<\/p>\n

Roman Pawlak, Ph.D RD<\/strong>
\nAssociate Professor of Nutrition
\nDepartment of Nutrition and Dietetics,
\nEast Carolina University<\/p>\n

Dr Roman Pawlak jest autorem ksi\u0105\u017cki \u201eI Am the Lord who heals you\u201d i wsp\u00f3\u0142autorem ksi\u0105\u017cki \u201eMatka wegetarianka i jej dziecko\u201d (Vegetarian mother and her baby). Wyk\u0142ada przedmioty z zakresu od\u017cywiania, w tym wegetaria\u0144skiego od\u017cywiania, na East Carolina University w P\u00f3\u0142nocnej Karolinie, w Stanach Zjednoczonych.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Artyku\u0142 odpowiada na pytanie: czy wi\u0119kszo\u015b\u0107, albo nawet ca\u0142y pokarm, kt\u00f3ry dostarczamy organizmowi, powinien by\u0107 spo\u017cywany na surowo? Choroby przewlek\u0142e (takie jak choroby serca, choroby nowotworowe, wylew czy cukrzyca) s\u0105 g\u0142\u00f3wnymi przyczynami zgon\u00f3w w wielu krajach \u015bwiata, w tym w … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-289","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ciekawe-artykuly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/289","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=289"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/289\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":292,"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/289\/revisions\/292"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=289"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=289"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=289"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}