Jedzenie mi\u0119sa jest g\u0142\u0119boko zakorzenione w naszej kulturze. Trudno wyobrazi\u0107 sobie jad\u0142ospis przeci\u0119tnego Polaka, w kt\u00f3rym nie ma schabowego czy pol\u0119dwicy. Jednak warto, aby nawet osoby od\u017cywiaj\u0105ce si\u0119 tradycyjnie pozna\u0142y korzy\u015bci p\u0142yn\u0105ce z wegetaria\u0144skiego sposobu od\u017cywiania si\u0119 i rozwa\u017cy\u0142y wprowadzenie do swojej diety wi\u0119cej produkt\u00f3w pochodzenia ro\u015blinnego, tym samym ograniczaj\u0105c czerwone mi\u0119so \u2014 wieprzowin\u0119 i wo\u0142owin\u0119, kt\u00f3re nie bez powodu znalaz\u0142y si\u0119 na szczycie piramidy \u017cywienia. Wsp\u00f3\u0142czesne badania naukowe dowodz\u0105, \u017ce ograniczenie mi\u0119sa w diecie, a najlepiej rezygnowanie z niego ca\u0142kowicie mo\u017ce pozytywnie wp\u0142yn\u0105\u0107 na zdrowie i samopoczucie. Prawid\u0142owo prowadzona dieta wegetaria\u0144ska okazuje si\u0119 by\u0107 najzdrowsz\u0105 diet\u0105.<\/p>\n
Czym jest wegetarianizm?<\/p>\n
Najkr\u00f3cej m\u00f3wi\u0105c, wegetarianizm to rodzaj diety charakteryzuj\u0105cej si\u0119 wy\u0142\u0105czeniem z posi\u0142k\u00f3w produkt\u00f3w mi\u0119snych. Odmiana wegetarianizmu znana jako weganizm wyklucza tak\u017ce jaja i nabia\u0142. S\u0142owo wegetarianizm pochodzi od \u0142aci\u0144skich s\u0142\u00f3w vegetabilis \u2014 \u2018ro\u015blinny\u2019 i vegetare \u2014 \u2018rozwija\u0107 si\u0119, rosn\u0105\u0107\u2019. Vegetus znaczy po \u0142acinie \u2014 \u2018zdrowy, krzepki, \u015bwie\u017cy, pe\u0142en \u017cycia\u2019, natomiast wyra\u017cenie homo vegetus oznacza osob\u0119 pe\u0142n\u0105 wigoru, tak fizycznie, jak i umys\u0142owo. Pierwotne znaczenie tego s\u0142owa odnosi\u0142o si\u0119 nie tyle do ro\u015blinnej diety, co do fizycznie i moralnie zr\u00f3wnowa\u017conego sposobu \u017cycia. Dzi\u015b wegetarianizm uwa\u017ca si\u0119 za wa\u017cny element zdrowego stylu \u017cycia.<\/p>\n
M\u00f3wi\u0105c o wegetarianizmie, mamy zazwyczaj na my\u015bli diet\u0119 polegaj\u0105c\u0105 na wykluczeniu mi\u0119sa czerwonego, drobiu i ryb. Ta popularna forma wegetarianizmu okre\u015blana jest mianem laktoowowegetarianizmu. Dopuszcza si\u0119 w niej spo\u017cywanie produkt\u00f3w pochodzenia zwierz\u0119cego: mleka, sera, jaj, miodu. Na jej tle wykszta\u0142ci\u0142o si\u0119 kilka bardziej restrykcyjnych odmian, kt\u00f3re wprowadzaj\u0105 dalsze ograniczenia w menu. W\u015br\u00f3d najbardziej znanych wyr\u00f3\u017cniamy laktowegetarianizm \u2014 obok wszystkich gatunk\u00f3w mi\u0119sa z diety wy\u0142\u0105cza si\u0119 tak\u017ce jaja \u2014 oraz owowegetarianizm wykluczaj\u0105cy spo\u017cywanie nabia\u0142u, za\u015b dopuszczaj\u0105cy spo\u017cywanie jaj. Weganizm z kolei zak\u0142ada spo\u017cywanie tylko produkt\u00f3w pochodzenia ro\u015blinnego, czyli wyklucza z diety mleko, ser i jaja, a nawet mi\u00f3d. Frutarianizm ogranicza si\u0119 za\u015b do pozyskiwania sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych tylko z owoc\u00f3w, co stanowi skrajn\u0105 odmian\u0105 wegetarianizmu. W literaturze mo\u017cna przeczyta\u0107 tak\u017ce o specyficznej odmianie wegetarianizmu, jak\u0105 jest semiwegetarianizm \u2014 uwa\u017cany za form\u0119 przej\u015bciow\u0105 mi\u0119dzy diet\u0105 tradycyjn\u0105 a wegetaria\u0144sk\u0105, dopuszczaj\u0105cy sporadyczne (np. raz w tygodniu) spo\u017cywanie drobiu lub ryb. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce ten rodzaj diety jest niezgodny z podstawow\u0105 zasad\u0105 wegetarianizmu, m\u00f3wi\u0105c\u0105 o unikaniu wszystkich rodzaj\u00f3w mi\u0119sa w ka\u017cdej postaci.<\/p>\n
Korzenie wegetarianizmu<\/p>\n
Pocz\u0105tki wegetarianizmu si\u0119gaj\u0105 Biblii. B\u00f3g, stwarzaj\u0105c cz\u0142owieka, zatroszczy\u0142 si\u0119 tak\u017ce o jego w\u0142a\u015bciw\u0105 diet\u0119. Ju\u017c Ksi\u0119ga Rodzaju wspomina o diecie bezmi\u0119snej jako idealnym sposobie od\u017cywiania si\u0119: \u201ePotem rzek\u0142 B\u00f3g: Oto daj\u0119 wam wszelk\u0105 ro\u015blin\u0119 wydaj\u0105c\u0105 nasienie na ca\u0142ej ziemi i wszelkie drzewa, kt\u00f3rych owoc ma w sobie nasienie: Niech to b\u0119dzie dla was pokarmem\u201d 1. Naturalne produkty jak owoce, jarzyny, ziarna zb\u00f3\u017c i orzechy mia\u0142y stanowi\u0107 pokarm cz\u0142owieka a\u017c do potopu. Czy ta dieta ro\u015blinna by\u0142a diet\u0105 wystarczaj\u0105c\u0105? Bezpieczn\u0105 dla zdrowia? Kompletn\u0105 w bia\u0142ko i inne sk\u0142adniki pokarmowe? Owszem! Ludzie od\u017cywiaj\u0105cy si\u0119 zgodnie z tymi pierwszymi zaleceniami \u017cyli po kilkaset lat! Biblia wspomina o najd\u0142u\u017cej \u017cyj\u0105cym cz\u0142owieku na ziemi, kt\u00f3ry nie spo\u017cywa\u0142 mi\u0119sa \u2014 Matuzalemie \u017cyj\u0105cym 969 lat. O kim\u015b, kto d\u0142ugo \u017cyje, m\u00f3wimy dzi\u015b, \u017ce osi\u0105gn\u0105\u0142 wiek matuzalemowy. Po potopie, kt\u00f3rym B\u00f3g nawiedzi\u0142 mi\u0142uj\u0105cy z\u0142o \u015bwiat, d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia cz\u0142owieka zacz\u0119\u0142a gwa\u0142townie male\u0107. Mo\u017cna zada\u0107 pytanie: dlaczego? Z pewno\u015bci\u0105 jednym z powod\u00f3w by\u0142o dopuszczenie do spo\u017cycia mi\u0119sa (z uwagi na zniszczenie \u015bwiata ro\u015blinnego) niekt\u00f3rych gatunk\u00f3w zwierz\u0105t l\u0105dowych, ryb i ptak\u00f3w. Syn Noego Sem \u017cy\u0142 600 lat, wnuk Noego \u2014 239 lat, prawnuk Noego \u2014 175 lat. A w czasach kr\u00f3la Dawida d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia cz\u0142owieka wynosi\u0142a ju\u017c oko\u0142o 70 lat! To znacz\u0105ce skr\u00f3cenie d\u0142ugo\u015bci \u017cycia przy stosowaniu diety mi\u0119snej. Niew\u0105tpliwie dieta wegetaria\u0144ska sprzyja zdrowiu i d\u0142ugowieczno\u015bci.<\/p>\n
W\u015br\u00f3d wegetarian s\u0105 tysi\u0105ce os\u00f3b, kt\u00f3re pragn\u0105 przeciwstawi\u0107 si\u0119 nieetycznemu, niehumanitarnemu traktowaniu zwierz\u0105t. Coraz wi\u0119cej przyjmuje dzi\u015b wegetaria\u0144ski spos\u00f3b od\u017cywiania po to, aby \u017cy\u0107 zdrowiej, d\u0142u\u017cej, lepiej i szcz\u0119\u015bliwiej. Wegetarianizm jest ogromnym krokiem naprz\u00f3d ku stworzeniu lepszego i zdrowszego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n
Jedz na zdrowie!<\/p>\n
Jak wynika z bada\u0144 przeprowadzonych zar\u00f3wno w Stanach Zjednoczonych, jak i w Europie, w\u0142a\u015bciwie skomponowana dieta wegetaria\u0144ska jest jednym z najzdrowszych sposob\u00f3w od\u017cywiania si\u0119. Przyjmuje si\u0119, \u017ce og\u00f3lny stan zdrowia os\u00f3b, kt\u00f3re wykluczy\u0142y z menu mi\u0119so, jest lepszy ni\u017c tych, kt\u00f3rzy stosuj\u0105 tradycyjn\u0105 diet\u0119. Przek\u0142ada si\u0119 to tak\u017ce na d\u0142ugo\u015b\u0107 ich \u017cycia. Osoby stosuj\u0105ce diet\u0119 bezmi\u0119sn\u0105 rzadziej ni\u017c inne choruj\u0105 na choroby cywilizacyjne, rzadko maj\u0105 tak\u017ce k\u0142opoty z utrzymaniem prawid\u0142owej masy cia\u0142a. Co za tym idzie, spada u nich ryzyko wyst\u0105pienia chor\u00f3b rozwijaj\u0105cych si\u0119 na tle oty\u0142o\u015bci: m.in. cukrzycy typu II, choroby staw\u00f3w, zaburze\u0144 hormonalnych czy kamicy p\u0119cherzyka \u017c\u00f3\u0142ciowego. Poniewa\u017c dostarczaj\u0105 mniej cholesterolu w diecie, s\u0105 mniej nara\u017cone na wyst\u0105pienie chor\u00f3b cywilizacyjnych: mia\u017cd\u017cycy, osteoporozy, nadci\u015bnienia t\u0119tniczego, zawa\u0142u serca czy udaru m\u00f3zgu. Dzi\u0119ki wi\u0119kszej ilo\u015bci spo\u017cywanych warzyw i owoc\u00f3w ich menu bogatsze jest w witaminy antyoksydacyjne, kt\u00f3re chroni\u0105 przed szkodliwym dzia\u0142aniem wolnych rodnik\u00f3w. Te z kolei odpowiedzialne s\u0105 za procesy przedwczesnego starzenia. Odgrywaj\u0105 tak\u017ce znacz\u0105ca rol\u0119 w powstawaniu zmian nowotworowych. Wegetaria\u0144skie menu bogate jest w b\u0142onnik pokarmowy, kt\u00f3ry przyspiesza perystaltyk\u0119 jelit, zatem zabezpiecza przed zaparciami, obni\u017ca poziom cholesterolu w organizmie, wi\u0105\u017ce toksyny i metale ci\u0119\u017ckie, u\u0142atwiaj\u0105c ich usuwanie z organizmu, oraz pomaga obni\u017cy\u0107 poziom glukozy we krwi. Do najd\u0142u\u017cej \u017cyj\u0105cych ludzi na \u015bwiecie zaliczani s\u0105 (obok mieszka\u0144c\u00f3w Okinawy i Sardynii) cz\u0142onkowie Ko\u015bcio\u0142a Adwentyst\u00f3w Dnia Si\u00f3dmego, kt\u00f3ry zaleca swoim wyznawcom wegetarianizm. Wieloletnie badania na tej populacji dowodz\u0105 wy\u017cszo\u015bci diety wegetaria\u0144skiej nad ka\u017cda inn\u0105. <\/p>\n
Obawy<\/p>\n
Przeciwnicy diety wegetaria\u0144skiej nadal obstaj\u0105 za spo\u017cywaniem mi\u0119sa, wskazuj\u0105c na zagro\u017cenia wynikaj\u0105ce ze stosowania menu ro\u015blinnego. Przyzna\u0107 nale\u017cy, \u017ce dieta wegetaria\u0144ska, jak ka\u017cda inna dieta, je\u015bli jest nieprawid\u0142owo prowadzona, mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do problem\u00f3w zdrowotnych. Jednak zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce zostali\u015bmy wyposa\u017ceni w rzeteln\u0105 wiedz\u0119 i \u2014 co najwa\u017cniejsze \u2014 wiedz\u0119 t\u0119 stosujemy w praktyce, dieta wegetaria\u0144ska powinna przynosi\u0107 tylko korzy\u015bci zdrowotne. G\u0142\u00f3wnym powik\u0142aniem niew\u0142a\u015bciwie zbilansowanej diety wegetaria\u0144skiej mog\u0105 by\u0107 r\u00f3\u017cne niedobory. Teoretycznie mo\u017cna obawia\u0107 si\u0119 niedobor\u00f3w bia\u0142ka. Teoretycznie, bo okazuje si\u0119, \u017ce badania na wegetarianach nie wykazuj\u0105, by mieli niedobory tego sk\u0142adnika diety. W przypadku, gdy rezygnuj\u0105c z mi\u0119sa jako \u017ar\u00f3d\u0142a bia\u0142ka w diecie tradycyjnej, nie zast\u0105pimy go ro\u015blinnymi \u017ar\u00f3d\u0142ami bia\u0142ka (b\u0105d\u017a nabia\u0142em, lub jajkami), musimy liczy\u0107 si\u0119 z wyst\u0105pieniem w naszym organizmie niedobor\u00f3w tego budulca. Kompozycja produkt\u00f3w str\u0105czkowych z pe\u0142nymi zbo\u017cami lub orzechami w ci\u0105gu ca\u0142ego dnia, dostarczy organizmowi wszystkich aminokwas\u00f3w koniecznych do zbudowania bia\u0142ka pe\u0142nowarto\u015bciowego.<\/p>\n
Kolejna obawa mo\u017ce dotyczy\u0107 witaminy B12. W tradycyjnej diecie g\u0142\u00f3wnym jej \u017ar\u00f3d\u0142em s\u0105 podroby, ryby, nabia\u0142 i jaja. Cho\u0107 powszechnie uwa\u017ca si\u0119, \u017ce osoby, kt\u00f3re zdecyduj\u0105 si\u0119 na pozostawienie w jad\u0142ospisie jajek, mleka i ser\u00f3w, nie powinny mie\u0107 k\u0142opot\u00f3w ze zbyt nisk\u0105 zawarto\u015bci\u0105 B12 w diecie, to wiadomo jednak, \u017ce u laktoowowegetarian r\u00f3wnie\u017c wykazuje si\u0119 niedobory tej witaminy. Dlatego zaleca si\u0119, aby weganie oraz wegetarianie spo\u017cywali produkty wzbogacane witamin\u0105 B12 lub stosowali suplementy. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce nie istnieje \u017cadne ro\u015blinne \u017ar\u00f3d\u0142o aktywnej witaminy B12.
\nDieta wegetaria\u0144ska jest alternatyw\u0105 dla spo\u017cywaj\u0105cych dzi\u015b mi\u0119so. Dobrze jest rozwa\u017cy\u0107 jej zastosowanie nie tylko w celach profilaktycznych, ale w przypadku szeregu chor\u00f3b trapi\u0105cych zachodnie spo\u0142ecze\u0144stwa. Powa\u017cane kliniki medyczne lecz\u0105 z powodzeniem chorych, stosuj\u0105c diet\u0119 z wykluczeniem mi\u0119sa. Wiele os\u00f3b spo\u017cywa dzi\u015b mi\u0119so z nie\u015bwiadomo\u015bci lub niewiedzy. Niech ka\u017cdy w trosce o swoje zdrowie wybiera \u015bwiadomie to, co ma na talerzu. Jedzmy tylko \u2014 na zdrowie!<\/p>\n
Agata Radosh<\/p>\n
1 Rdz 1,29. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Jedzenie mi\u0119sa jest g\u0142\u0119boko zakorzenione w naszej kulturze. Trudno wyobrazi\u0107 sobie jad\u0142ospis przeci\u0119tnego Polaka, w kt\u00f3rym nie ma schabowego czy pol\u0119dwicy. Jednak warto, aby nawet osoby od\u017cywiaj\u0105ce si\u0119 tradycyjnie pozna\u0142y korzy\u015bci p\u0142yn\u0105ce z wegetaria\u0144skiego sposobu od\u017cywiania si\u0119 i rozwa\u017cy\u0142y wprowadzenie … Czytaj dalej