{"id":903,"date":"2012-01-18T16:44:10","date_gmt":"2012-01-18T15:44:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.siegnijpozdrowie.org\/czytelnia\/?p=903"},"modified":"2012-04-13T21:29:59","modified_gmt":"2012-04-13T20:29:59","slug":"wiem-wiecej-o-wegetarianizmie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/?p=903","title":{"rendered":"Wiem wi\u0119cej o wegetarianizmie"},"content":{"rendered":"<p>Wegetarianizm, inaczej <em>jarstwo<\/em>, to rodzaj diety charakteryzuj\u0105cy si\u0119 wy\u0142\u0105czeniem z jad\u0142ospisu produkt\u00f3w mi\u0119snych i ewentualnie jaj lub nabia\u0142u, z pobudek moralnych, etycznych b\u0105d\u017a zdrowotnych. W j\u0119zyku potocznym, wegetarianizm to zbi\u00f3r kilku diet, kt\u00f3re w r\u00f3\u017cnym stopniu ograniczaj\u0105 spo\u017cywanie produkt\u00f3w pochodzenia zwierz\u0119cego.<\/p>\n<p><!--more-->Wegetarianizm znacznie zyska\u0142 na znaczeniu pod koniec XIX wieku, kiedy to utworzono liczne stowarzyszenia wegetaria\u0144skie. Do znanych wegetarian nale\u017ca\u0142 mi\u0119dzy innymi Richard Wagner. D\u0105\u017cy\u0142 on do og\u00f3lnej rezygnacji ze spo\u017cycia mi\u0119sa oraz zatrzymania do\u015bwiadcze\u0144 na zwierz\u0119tach. W 1908 r. powsta\u0142a Mi\u0119dzynarodowa Unia Wegetaria\u0144ska (<em>International Vegetarian Union \u2013 IVU<\/em>) jako instytucja nadrz\u0119dna dla innych mniejszych wegetaria\u0144skich stowarzysze\u0144. W Szwajcarii, lekarz Maximilian Oskar Bicher-Benner reprezentowa\u0142 pogl\u0105d, i\u017c wegetaria\u0144skie jedzenie jest metod\u0105 lecznicz\u0105.<\/p>\n<p><span style=\"font-size: large;\"><strong>Odmiany wegetarianizmu<\/strong><\/span><\/p>\n<ul>\n<li>Laktoowowegetarianizm (owolaktarianizm) \u2013 najbardziej rozpowszechniona odmiana wegetarianizmu. Polega na rezygnacji z mi\u0119sa. Do jad\u0142ospisu dopuszczone s\u0105 natomiast produkty pochodzenia zwierz\u0119cego, takie jak: nabia\u0142, jajka, mi\u00f3d.<\/li>\n<li>Laktowegetarianizm \u2013 popularna odmiana wegetarianizmu, polegaj\u0105ca na wy\u0142\u0105czeniu z jad\u0142ospisu jajek. Laktowegetarianie dopuszczaj\u0105 jednak spo\u017cywanie mleka i jego przetwor\u00f3w.<\/li>\n<li>Owowegetarianizm \u2013 dieta, kt\u00f3ra z produkt\u00f3w zwierz\u0119cych dopuszcza jedynie spo\u017cywanie jajek.<\/li>\n<li>Weganizm \u2013 polega na rezygnacji ze spo\u017cywania wszelkich pokarm\u00f3w wytwarzanych przez zwierz\u0119ta. Poza mi\u0119sem nie spo\u017cywa si\u0119 te\u017c mleka, ser\u00f3w, jaj. Niekt\u00f3rzy weganie uwa\u017caj\u0105 mi\u00f3d za produkt pochodzenia zwierz\u0119cego i w zwi\u0105zku z tym go nie jedz\u0105, jednak jest to sprawa indywidualnych przekona\u0144. Wed\u0142ug cz\u0119\u015bci definicji weganizm jest proekologicznym stylem \u017cycia niewykorzystuj\u0105cym produkt\u00f3w, w powstaniu kt\u00f3rych bra\u0142y udzia\u0142 zwierz\u0119ta, takich jak sk\u00f3rzane ubrania, futra czy testowane na zwierz\u0119tach kosmetyki, za\u015b sama dieta odrzucaj\u0105ca pokarm zwierz\u0119cego pochodzenia nazywana jest w\u00f3wczas<em> \u015bcis\u0142ym wegetarianizmem<\/em>.<\/li>\n<li>Witarianizm \u2013 dieta polegaj\u0105ca na spo\u017cywaniu wy\u0142\u0105cznie produkt\u00f3w \u015bwie\u017cych. Odrzuca jakiekolwiek potrawy gotowane. Witarianie rezygnuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c z wszelkich napoj\u00f3w typu kawa, herbata.<\/li>\n<li>Frutarianizm (lub fruktarianizm, fruitarianizm, fruktorianizm) \u2013 najbardziej zaostrzona forma wegetarianizmu. Opr\u00f3cz mi\u0119sa i produkt\u00f3w pochodzenia zwierz\u0119cego, fruktarianie nie jedz\u0105 \u017cadnych owoc\u00f3w i warzyw, kt\u00f3rych zerwanie u\u015bmierci\u0142oby ro\u015blin\u0119 (np. sa\u0142aty). Ich pokarmem jest produkt naturalny, kt\u00f3rego pozyskanie nie wymaga zabicia ro\u015bliny, tzn. owoce do kt\u00f3rych zaliczaj\u0105 si\u0119 zar\u00f3wno og\u00f3rki, kabaczki, bak\u0142a\u017cany, pomidory jak i jab\u0142ka, banany itd. spe\u0142niaj\u0105ce podany warunek.<\/li>\n<li>Liquidarianizm \u2013 dieta oparta na spo\u017cywaniu witaria\u0144skiego pokarmu pod postaci\u0105 soku. Stosuj\u0105cy t\u0119 diet\u0119 uwa\u017caj\u0105, \u017ce nie obci\u0105\u017ca organizmu, jednocze\u015bnie dostarczaj\u0105c wszystkich potrzebnych do funkcjonowania sk\u0142adnik\u00f3w mineralnych i witamin.<\/li>\n<li>Sprautarianizm \u2013 dieta oparta na spo\u017cywaniu w wi\u0119kszo\u015bci kie\u0142k\u00f3w (skie\u0142kowane nasiona ro\u015blin-zb\u00f3\u017c, warzyw, owoc\u00f3w, itd.).<\/li>\n<\/ul>\n<p>Za rodzaje wegetarianizmu nies\u0142usznie uwa\u017ca si\u0119 diety b\u0119d\u0105ce etapem pomi\u0119dzy jedzeniem potraw mi\u0119snych a wegetarianizmem. S\u0105 to semiwegetarianizm i jego rodzaje, jak pollowegetarianizm oraz ichtiwegetarianizm, zwany te\u017c pescowegetarianizmem. Niekt\u00f3rzy wegetarianie rezygnuj\u0105 te\u017c z wyrob\u00f3w futrzanych czy sk\u00f3rzanych. W 1847 roku, w czasie pierwszego spotkania Spo\u0142ecze\u0144stwa Wegetarian w Anglii ustalono, \u017ce wegetarianin to osoba, kt\u00f3ra odmawia jedzenia jakiegokolwiek rodzaju mi\u0119sa. Wcze\u015bniej wegetarianie byli cz\u0119sto nazywani pitagorejczykami, poniewa\u017c ci tak\u017ce nie spo\u017cywali mi\u0119sa.<\/p>\n<p><strong><span style=\"font-size: large;\">Motywacja<\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong>Etyka<\/strong><\/p>\n<p>Wegetarianie z powod\u00f3w etycznych uwa\u017caj\u0105, \u017ce zwierz\u0119ta cierpi\u0105 i powinny by\u0107 lepiej traktowane. Sprzeciwiaj\u0105 si\u0119 oni zabijaniu zwierz\u0105t na farmach i nadmiernej produkcji mi\u0119sa. Wielu z nich wierzy, \u017ce nie powinni spo\u017cywa\u0107 mi\u0119sa dla dobra wszystkich \u017cywych stworze\u0144. Niekt\u00f3rzy z etycznych wegetarian por\u00f3wnuj\u0105 zwierz\u0119ta do ludzi \u2013 zwierz\u0119 nie chce zgin\u0105\u0107, jednak nie ma \u017cadnego wyboru i zostaje zabrane do rze\u017ani. Samo zwierz\u0119 ma prawo cieszy\u0107 si\u0119 z \u017cycia, nie powinno cierpie\u0107 i by\u0107 zabite tylko po to, aby wy\u017cywi\u0107 cz\u0142owieka, gdy istniej\u0105 dla niego lepsze metody po\u017cywienia. Dla niekt\u00f3rych wegetarianizm jest tak\u017ce stylem \u017cycia opieraj\u0105cym si\u0119 na \u015bcis\u0142ych regu\u0142ach etycznych nieszkodzenia innym istotom \u017cywym, \u015bci\u015ble powi\u0105zanym z szeroko rozumian\u0105 ekologi\u0105.<\/p>\n<p><strong>Religia<\/strong><\/p>\n<p>Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 religii wypowiada si\u0119 na temat zabijania zwierz\u0105t, a niekt\u00f3re wr\u0119cz zakazuj\u0105 tego uwa\u017caj\u0105c, \u017ce zwierz\u0119ta maj\u0105 takie same prawa jak ludzie. Jest to mi\u0119dzy innymi buddyzm, hinduizm, d\u017cinizm, ruch Rastafari.<\/p>\n<p><strong>Judaizm i chrze\u015bcija\u0144stwo<\/strong><\/p>\n<p>Chrze\u015bcijanie, muzu\u0142manie i \u017cydzi posiadaj\u0105 swoje wyobra\u017cenia idealnego &#8222;<em>Ogrodu Eden<\/em>&#8222;, gdzie wszystkie \u017cyj\u0105ce stworzenia po\u017cywia\u0142y si\u0119 jedynie ro\u015blinami i nie zabija\u0142y innych stworze\u0144. Chrze\u015bcija\u0144scy wegetarianie cz\u0119sto sugeruj\u0105, \u017ce jedzenie mi\u0119sa przez ludzi jest ich dowodem na to, \u017ce s\u0105 s\u0142abi i ulegli z\u0142u. Do potopu, kt\u00f3ry nawiedzi\u0142 ziemi\u0119, B\u00f3g nie akceptowa\u0142 spo\u017cywania mi\u0119sa. Ludzko\u015b\u0107 przy stworzeniu otrzyma\u0142a wskaz\u00f3wki od Stworzyciela- Boga, co do sposobu od\u017cywiania &#8211; Ksi\u0119ga Rodzaju 1, 29 \u201e<em>I rzek\u0142 B\u00f3g: Oto wam daj\u0119 wszelk\u0105 ro\u015blin\u0119 przynosz\u0105c\u0105 ziarno po ca\u0142ej ziemi i wszelkie drzewo, kt\u00f3rego owoc ma w sobie nasienie: dla was b\u0119d\u0105 one pokarmem&#8221;<\/em>. Po potopie, gdy ro\u015blinno\u015b\u0107 zosta\u0142a zniszczona przez wod\u0119, B\u00f3g dopu\u015bci\u0142 spo\u017cywanie mi\u0119sa tzw. zwierz\u0105t czystych, co m.in. doprowadzi\u0142o do skr\u00f3cenia d\u0142ugo\u015bci \u017cycia ludzkiego. Niekt\u00f3re przepowiednie biblijne g\u0142osz\u0105, \u017ce nadejdzie taki czas, gdy wszystkie stworzenia na \u015bwiecie b\u0119d\u0105 wegetarianami (Ksi\u0119ga Izajasza 11,6-7 \u2013 <em>Wtedy wilk zamieszka wraz z barankiem, pantera z ko\u017al\u0119ciem razem le\u017ce\u0107 b\u0119d\u0105, ciel\u0119 i lew pa\u015b\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 spo\u0142em i ma\u0142y ch\u0142opiec b\u0119dzie je pogania\u0142. Krowa i nied\u017awiedzica przestawa\u0107 b\u0119d\u0105 przyja\u017anie, m\u0142ode ich razem b\u0119d\u0105 lega\u0142y. Lew te\u017c, jak w\u00f3\u0142, b\u0119dzie jada\u0142 s\u0142om\u0119.<\/em>). Biblia wyra\u017anie zakazuje jedzenia mi\u0119sa niekt\u00f3rych zwierz\u0105t, uznanych przez Boga za nieczyste (np. \u015bwini).<\/p>\n<p>Werset biblijny wykorzystywany przez przeciwnik\u00f3w wegetarianizmu i przeciwnik\u00f3w obowi\u0105zuj\u0105cego po wszystkie czasy podzia\u0142u na zwierz\u0119ta &#8222;czyste&#8221; i &#8222;nieczyste&#8221; brzmi: (&#8230;) <em>wszed\u0142 Piotr na dach, aby si\u0119 pomodli\u0107. (&#8230;) Odczuwa\u0142 g\u0142\u00f3d i chcia\u0142 co\u015b zje\u015b\u0107. Kiedy przygotowywano mu posi\u0142ek, wpad\u0142 w zachwycenie. Widzi niebo otwarte i jaki\u015b spuszczaj\u0105cy si\u0119 przedmiot (&#8230;). By\u0142y w nim wszelkie zwierz\u0119ta czworono\u017cne, p\u0142azy naziemne i ptaki powietrzne. \u00abZabijaj, Piotrze i jedz!\u00bb \u2013 odezwa\u0142 si\u0119 do niego g\u0142os. \u00abO nie, Panie! Bo nigdy nie jad\u0142em nic ska\u017conego i nieczystego\u00bb \u2013 odpowiedzia\u0142 Piotr. A g\u0142os znowu po raz drugi do niego: \u00abNie nazywaj nieczystym tego, co B\u00f3g oczy\u015bci\u0142<\/em>\u00bb. (Dz. Ap. 10,9-15, t\u0142um. Biblia Tysi\u0105clecia). Osoby uwa\u017caj\u0105ce, \u017ce podzia\u0142 zwierz\u0105t na &#8222;czyste&#8221; i &#8222;nieczyste&#8221; nadal obowi\u0105zuje twierdz\u0105, \u017ce nale\u017cy zapozna\u0107 si\u0119 z kontekstem tych wypowiedzi. Kontekst biblijny wskazuje, \u017ce by\u0142a to tylko wizja, kt\u00f3r\u0105 \u015bwi\u0119ty Piotr zinterpretowa\u0142 jako nie maj\u0105c\u0105 nic wsp\u00f3lnego z mi\u0119sem \u2013 w wizji chodzi\u0142o o to, \u017ce nauka Bo\u017ca, Ewangelia, nie jest ograniczona do \u017cadnego narodu czy religii, lecz jest dla wszystkich ludzi. Chrze\u015bcijanie od tamtego czasu zacz\u0119li zwiastowa\u0107 S\u0142owo Bo\u017ce poganom, kt\u00f3rych dot\u0105d uwa\u017cali na nieczystych.<\/p>\n<p>Dzi\u015b najwi\u0119kszym Ko\u015bcio\u0142em promuj\u0105cym diet\u0119 bezmi\u0119sn\u0105 jest Ko\u015bci\u00f3\u0142 Adwentyst\u00f3w Dnia Si\u00f3dmego, gdzie wegetarianizm jest zaleceniem, a nie wymogiem.<\/p>\n<p>W judaizmie mi\u0119so mo\u017ce by\u0107 spo\u017cywane tylko wtedy, gdy spe\u0142nia zasady koszerno\u015bci. Aby mi\u0119so pewnych zwierz\u0105t by\u0142o koszerne, musz\u0105 one zosta\u0107 zabite w okre\u015blony spos\u00f3b, zgodnie z zasadami szechita, tzn. w obecno\u015bci kap\u0142ana, bez wcze\u015bniejszego og\u0142uszenia zwierz\u0119cia, poprzez podci\u0119cie prze\u0142yku i t\u0119tnic.<\/p>\n<p><strong>Zdrowie<\/strong><\/p>\n<p>Naukowcy zajmuj\u0105cy si\u0119 \u017cywieniem (m.in.<em> American Dietic Associaton, Physicians Committee for Responsible Medicine, National Health Service<\/em>) twierdz\u0105, \u017ce przemy\u015blana i dobrze zr\u00f3wnowa\u017cona dieta wegetaria\u0144ska jest diet\u0105 zdrow\u0105 i mo\u017ce by\u0107 stosowana przez ludzi. Potwierdzaj\u0105 to liczne statystyki i badania epidemiologiczne prowadzone na du\u017c\u0105 skal\u0119 w USA i w Wielkiej Brytanii. Wegetarianie jako grupa, w por\u00f3wnaniu z reszt\u0105 populacji na tym samym terenie, zazwyczaj wykazuje ni\u017csz\u0105 \u015bredni\u0105 mas\u0119 cia\u0142a, ni\u017cszy poziom cholesterolu we krwi, ni\u017csze ci\u015bnienie krwi, znacznie mniej przypadk\u00f3w zawa\u0142u serca, nadci\u015bnienia, cukrzycy, kilkunastu rodzaj\u00f3w nowotwor\u00f3w, osteoporozy i mia\u017cd\u017cycy. Zgodnie z d\u0142ugoterminowymi badaniami Niemieckiego Centrum Leczenia Nowotwor\u00f3w prowadzonymi przez ponad 21 lat na grupie 1900 wegetarian, wegetarianie \u017cyj\u0105 d\u0142u\u017cej ni\u017c przeci\u0119tni ludzie, jednak zgodnie z wynikami tych samych bada\u0144, osoby, kt\u00f3rych styl od\u017cywiania opiera si\u0119 na okazjonalnym spo\u017cywaniu mi\u0119sa (r\u00f3wnie\u017c ryb) oceniany jest za najkorzystniejszy dla zdrowia (grupa okre\u015blana, jako &#8222;moderate Vegetarier&#8221;). Zgodnie z tymi badaniami, bardzo du\u017cy wp\u0142yw na zwi\u0119kszenie ryzyka \u015bmiertelno\u015bci ma palenie papieros\u00f3w (ok.70%), a tak\u017ce brak aktywno\u015bci fizycznej. Dla przyk\u0142adu w Niemczech, wed\u0142ug niekt\u00f3rych bada\u0144 przeprowadzonych przez Uniwersytet w Gie\u00dfen, przeci\u0119tny stan zdrowia przebadanego wegetarianina by\u0142 lepszy ni\u017c przeci\u0119tnego obywatela.<\/p>\n<p>Niedob\u00f3r bia\u0142ek czy aminokwas\u00f3w w\u015br\u00f3d wegetarian stosuj\u0105cych zr\u00f3wnowa\u017con\u0105 diet\u0119 nie zosta\u0142 nigdy wiarygodnie dowiedziony. G\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em bia\u0142ka w diecie wegetaria\u0144skiej, w zale\u017cno\u015bci od odmiany diety, mog\u0105 by\u0107 jaja, mleko i jego przetwory lub ro\u015bliny wysokobia\u0142kowe, zawieraj\u0105ce uzupe\u0142niaj\u0105cy si\u0119 sk\u0142ad aminokwasowy, np. ro\u015bliny str\u0105czkowe i kasze.<\/p>\n<p>Stwierdzono, \u017ce w pewnych okresach \u017cycia, jak przy ka\u017cdej niew\u0142a\u015bciwie skomponowanej diecie, r\u00f3wnie\u017c przy wega\u0144skiej, mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 niedobory \u2013 w tym wypadku g\u0142\u00f3wnie witaminy B12 (ale mog\u0105 one wyst\u0119powa\u0107 tak\u017ce u os\u00f3b starszych, od\u017cywiaj\u0105cych si\u0119 &#8222;wszystko\u017cernie&#8221; , z powodu zaniku czynnika wewn\u0119trznego umo\u017cliwiaj\u0105cego przyswajanie), witaminy D (u dzieci i m\u0142odzie\u017cy), \u017celaza i cynku. Niedobor\u00f3w mo\u017cna stosunkowo \u0142atwo unikn\u0105\u0107 modyfikuj\u0105c odpowiednio swoj\u0105 diet\u0119 w tych okresach \u017cycia poprzez w\u0142\u0105czenie do posi\u0142k\u00f3w produkt\u00f3w wegetaria\u0144skich bogatszych w te witaminy i minera\u0142y. W uzasadnionych medycznie przypadkach mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c uzupe\u0142nia\u0107 niedobory sztucznie, poprzez regularne spo\u017cywanie odpowiednich suplement\u00f3w stosuj\u0105c si\u0119 do zalecanego dawkowania.<\/p>\n<p>Dawniej istnia\u0142 pogl\u0105d, i\u017c witamin\u0119 B12 mo\u017cna znale\u017a\u0107 w kiszonkach, tofu, po\u017cywkach dro\u017cd\u017cowych, miodzie i glonach. Wszystkie te informacje okaza\u0142y si\u0119 nieprawdziwe, natomiast informacja o wit. B12 w glonach okaza\u0142a si\u0119 szczeg\u00f3lnie niebezpieczna. Glony zawieraj\u0105 nieprzyswajalne dla cz\u0142owieka analogi witaminy B12 i upo\u015bledzaj\u0105 jej wch\u0142anianie, co utrudnia p\u00f3\u017aniejsz\u0105 suplementacj\u0119. Przy jednoczesnym za\u017cywaniu suplement\u00f3w (b\u0105d\u017a \u017cywno\u015bci wzbogacanej w witamin\u0119 B12, kt\u00f3rej jest du\u017co na polskim rynku) i spo\u017cywaniu alg, nie powinno by\u0107 problemu. Informacja podaj\u0105ca fa\u0142szywe \u017ar\u00f3d\u0142a witaminy B12 jest o tyle niebezpieczna, \u017ce mo\u017ce doprowadzi\u0107 do powa\u017cnych chor\u00f3b uk\u0142adu nerwowego. Wegetarianie przy odpowiednio zbilansowanej diecie (sporo produkt\u00f3w nabia\u0142owych w diecie) nie powinni mie\u0107 problemu z witamin\u0105 B12, natomiast weganie musz\u0105 spo\u017cywa\u0107 w odpowiednich ilo\u015bciach \u017cywno\u015b\u0107 wzbogacan\u0105 w B12, b\u0105d\u017a suplementowa\u0107 t\u0119 witamin\u0119 w postaci tabletki (co nie jest w Polsce ani drogie, ani szczeg\u00f3lnie uci\u0105\u017cliwe).<\/p>\n<p>W zwi\u0105zku z powy\u017cszym, krytycy wegetarianizmu wskazuj\u0105 na zagro\u017cenia zdrowia, kt\u00f3re s\u0105 zwi\u0105zane z niewystarczaj\u0105cym zaopatrzeniem organizmu w witaminy i minera\u0142y. Przytaczaj\u0105 te\u017c argumenty, \u017ce cz\u0142owiek mo\u017ce \u0142atwiej przetwarza\u0107 bia\u0142ko pochodzenia zwierz\u0119cego ni\u017c ro\u015blinnego. Jednak w Niemczech, gdzie \u015brednia ilo\u015b\u0107 dostarczanego do organizmu bia\u0142ka przeci\u0119tnego Niemca le\u017cy powy\u017cej \u015bredniej Niemieckiego Stowarzyszenia \u017bywieniowego, mo\u017ce si\u0119 wi\u0105za\u0107 ze spadkiem kondycji i wytrzyma\u0142o\u015bci fizycznej, podczas gdy przeci\u0119tny wegetarianin odpowiada tej \u015bredniej. Weganie tym bardziej przy odpowiednim doborze produkt\u00f3w \u017cywno\u015bciowych nie maj\u0105 problemu z zaopatrzeniem organizmu w bia\u0142ko. Co do zaopatrzenia w istotne dla zdrowia osiem aminokwas\u00f3w, wegetarianie powo\u0142uj\u0105 si\u0119 na badania,zgodnie z kt\u00f3rymi aminokwasy, przy zr\u00f3\u017cnicowanym sposobie \u017cywienia, s\u0105 przyswajalne w nawet wi\u0119kszej ilo\u015bci, ni\u017c stanowi norma.<br \/>\n<strong><\/strong><\/p>\n<p><strong>G\u0142\u00f3d na \u015bwiecie<\/strong><\/p>\n<p>Motywacj\u0105 do przej\u015bcia na wegetarianizm jest dla niekt\u00f3rych przekonanie o mo\u017cliwo\u015bci zmniejszenia g\u0142odu na \u015bwiecie. Uwa\u017caj\u0105, \u017ce produkcja mi\u0119sa zu\u017cywa du\u017ce zasoby pasz, w tym pasz ro\u015blinnych. Zmniejsza to, ich zdaniem, ilo\u015b\u0107 produkt\u00f3w ro\u015blinnych przeznaczonych jako \u017cywno\u015b\u0107 dla ludzi i ogranicza mo\u017cliwo\u015b\u0107 dostarczania jej biedniejszym regionom, np. Afryce.<\/p>\n<p>W latach 70. w krajach rozwijaj\u0105cych si\u0119 stworzono wiele upraw, aby masowo pokry\u0107 zapotrzebowanie na pasz\u0119 dla zwierz\u0105t, z kt\u00f3rych produkowano produkty mi\u0119sne w krajach uprzemys\u0142owionych. Zapotrzebowanie na tereny uprawne prowadzi\u0142o do masowych wyr\u0119b\u00f3w las\u00f3w. Ekologicznie zorientowani wegetarianie upatruj\u0105 w tej tendencji negatywne skutki, kt\u00f3rych ich zdaniem, mo\u017cna by by\u0142o unikn\u0105\u0107, poprzez zaprzestanie konsumpcji mi\u0119sa. Ekonomi\u015bci s\u0105 natomiast zdania, \u017ce taka struktura zapewnia korzy\u015bci w \u015bwiatowym podziale pracy, kt\u00f3re rolnikom w krajach rozwijaj\u0105cych si\u0119 zapewnia\u0142y wysok\u0105 dywidend\u0119 i tym samym lepsze warunki \u017cycia.<\/p>\n<p>Niekt\u00f3rzy wegetarianie s\u0105 zdania, \u017ce masowa hodowla zwierz\u0105t przysparza wi\u0119cej szk\u00f3d \u015brodowisku naturalnemu ni\u017c uprawa ro\u015blin, przyk\u0142adowo poprzez zawarte w nawozie azotany, kt\u00f3re przenikaj\u0105 do w\u00f3d gruntowych. Z drugiej strony przyk\u0142adowo uprawa ry\u017cu uwalnia do atmosfery du\u017co metanu. Przytaczany jest tak\u017ce kontrargument, \u017ce aby w przysz\u0142o\u015bci zaspokoi\u0107 rosn\u0105ce zapotrzebowanie na \u017cywno\u015b\u0107 w obliczu przyrostu ludno\u015bci, wymagane jest zwi\u0119kszenie udzia\u0142u produkcji ro\u015blinnej. Problemu tego nie da si\u0119 rozwi\u0105za\u0107 na drodze produkcji bia\u0142ka zwierz\u0119cego, poniewa\u017c aby wyprodukowa\u0107 kilogram bia\u0142ka zwierz\u0119cego trzeba zu\u017cy\u0107 od 5 do 10 kilogram\u00f3w bia\u0142ka ro\u015blinnego.<\/p>\n<p><strong>Inne powody<\/strong><\/p>\n<p>Badania naukowc\u00f3w z uniwersytetu w Southampton wykaza\u0142y, \u017ce inteligentniejsze dzieci cz\u0119\u015bciej decyduj\u0105 si\u0119 na wegetarianizm w wieku doros\u0142ym.<\/p>\n<div class=\"separator\" style=\"clear: both; text-align: center;\"><a style=\"clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;\" href=\"http:\/\/1.bp.blogspot.com\/-lz49T7kjNx0\/Tw4G4HJd3yI\/AAAAAAAACpY\/o8Nt6YSQCSE\/s1600\/vlabel.png\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/1.bp.blogspot.com\/-lz49T7kjNx0\/Tw4G4HJd3yI\/AAAAAAAACpY\/o8Nt6YSQCSE\/s1600\/vlabel.png\" alt=\"\" border=\"0\" \/><\/a><\/div>\n<p><span style=\"font-size: large;\"><strong>Europejski znak wegetaria\u0144ski<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Niekt\u00f3re finalne oraz przetworzone produkty \u017cywno\u015bciowe posiadaj\u0105 w sobie sk\u0142adniki niewegetaria\u0144skie, takie jak \u017celatyna lub podpuszczka. Dla oznaczenia produkt\u00f3w wegetaria\u0144skich stosuje si\u0119 r\u00f3\u017cnorodne symbole rozpoznawcze. Europejska Unia Wegetaria\u0144ska wprowadzi\u0142a oznaczenie tzw. Vlabel \u2013 europejski znak wegetaria\u0144ski. Przy pomocy tego znaku oznaczane s\u0105 produkty przeznaczone dla wegetarian.<\/p>\n<p><span style=\"font-size: large;\"><strong>Wegetarianizm w Polsce<\/strong><\/span><\/p>\n<p>W Polsce wegetarianizm jest propagowany m.in. przez stowarzyszenie Empatia , Fundacj\u0119 Viva! Akcja dla Zwierz\u0105t oraz internetowe serwisy i fora wegetaria\u0144skie. Organizuj\u0105 oni r\u00f3\u017cne happeningi, spotkania i demonstracje przeciwko takim firmom jak KFC, McDonald&#8217;s Corporation czy sklepom sprzedaj\u0105cym futra. Co roku wiele miast przy\u0142\u0105cza si\u0119 do Og\u00f3lnopolskiego Tygodnia Wegetarianizmu, kt\u00f3ry odbywa si\u0119 w ostatnim tygodniu maja. Ponadto, 1 pa\u017adziernika odbywa si\u0119 \u015awiatowy Dzie\u0144 Wegetarianizmu, a 11 stycznia sw\u00f3j dzie\u0144 obchodz\u0105 wegetarianie -Dzie\u0144 Wegetarian. Od 2003 roku 20 grudnia obchodzony jest Dzie\u0144 Ryby, kt\u00f3ry propaguje wegetaria\u0144skie \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia w Polsce i sprzeciwia si\u0119 jedzeniu w \u015awi\u0119ta karpi.<\/p>\n<p>Od 1994 roku ukazuje si\u0119 og\u00f3lnodost\u0119pny miesi\u0119cznik <em>Wegetaria\u0144ski \u015awiat<\/em>, a od 2008 tak\u017ce lifestylowy miesi\u0119cznik Vege. Pierwszy portal wegetaria\u0144ski Vege powsta\u0142 w roku 1999.<\/p>\n<p>Po\u015br\u00f3d najwa\u017cniejszych polskich ideolog\u00f3w ruchu wegetaria\u0144skiego wymieni\u0107 nale\u017cy przede wszystkim nie\u017cyj\u0105c\u0105 ju\u017c pisark\u0119, filozof i aktywistk\u0119 ruchu na rzecz praw zwierz\u0105t, Mari\u0119 Grodeck\u0105, kt\u00f3rej dzie\u0142a z dziedziny zdrowego \u017cywienia (wegetaria\u0144skiego) oraz filozofii wegetarianizmu nale\u017c\u0105 do kanonu lektur sympatyk\u00f3w wegetarianizmu.<\/p>\n<p><span style=\"font-size: large;\"><strong>Wegetarianizm na \u015bwiecie<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Najwi\u0119cej wegetarian \u017cyje w Indiach. Wed\u0142ug ankiety opublikowanej w 2007 roku przez przez Hindu i CNN-IBN, 40% Hindus\u00f3w jest wegetarianami: 31% to laktowegetarianie, a 9% spo\u017cywa tak\u017ce jaja. Najwi\u0119cej wegetarian spotyka si\u0119 w\u015br\u00f3d D\u017cinist\u00f3w i Bramin\u00f3w (55%), stosunkowo za\u015b ma\u0142o w\u015br\u00f3d muzu\u0142man\u00f3w (3%) i rezydent\u00f3w przybrze\u017cnych obszar\u00f3w kraju. Ankiety przytaczane przez FAO i USDA szacuj\u0105 liczb\u0119 wegetarian na 20%-42% spo\u0142ecze\u0144stwa. Najwi\u0119kszym odsetkiem wegetarian w Europie cechuj\u0105 si\u0119 W\u0142ochy (10%) i Niemcy (7.5-9%). W Stanach Zjednoczonych z mi\u0119sa rezygnuje 2.5% spo\u0142ecze\u0144stwa, w Kanadzie &#8211; 4%. W Ameryce \u0141aci\u0144skiej wysokim odsetkiem wegetarian charakteryzuje si\u0119 Brazylia &#8211; 5%.<\/p>\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/p>\n<p>W tre\u015bci wykorzystano informacje ze strony http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Wegetarianizm<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wegetarianizm, inaczej jarstwo, to rodzaj diety charakteryzuj\u0105cy si\u0119 wy\u0142\u0105czeniem z jad\u0142ospisu produkt\u00f3w mi\u0119snych i ewentualnie jaj lub nabia\u0142u, z pobudek moralnych, etycznych b\u0105d\u017a zdrowotnych. W j\u0119zyku potocznym, wegetarianizm to zbi\u00f3r kilku diet, kt\u00f3re w r\u00f3\u017cnym stopniu ograniczaj\u0105 spo\u017cywanie produkt\u00f3w pochodzenia &hellip; <a href=\"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/?p=903\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[237,23,16],"class_list":["post-903","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ciekawe-artykuly","tag-adwentysci","tag-weganizm","tag-wegetarianizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/903","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=903"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/903\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":971,"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/903\/revisions\/971"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=903"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=903"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=903"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}