{"id":935,"date":"2012-02-09T21:53:07","date_gmt":"2012-02-09T20:53:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.siegnijpozdrowie.org\/czytelnia\/?p=935"},"modified":"2014-11-26T15:28:32","modified_gmt":"2014-11-26T14:28:32","slug":"dzieci-z-roslinnego-jadlospisu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/?p=935","title":{"rendered":"Dzieci z ro\u015blinnego jad\u0142ospisu"},"content":{"rendered":"

To, czym karmimy nasze dzieci, odbije si\u0119 na ich zdrowiu w m\u0142odo\u015bci i doros\u0142ym \u017cyciu. Szczeg\u00f3lne wyzwanie stoi przed rodzicami, kt\u00f3rzy decyduj\u0105 si\u0119 na stosowanie kuchni wegetaria\u0144skiej.<\/strong><\/p>\n

Wegetarianizm ma kilka odmian. Jedn\u0105 z nich jest weganizm. Polega on na spo\u017cywaniu wy\u0142\u0105cznie produkt\u00f3w pochodzenia ro\u015blinnego: produkt\u00f3w zbo\u017cowych, owoc\u00f3w, warzyw, ro\u015blin str\u0105czkowych, orzech\u00f3w i nasion. W jad\u0142ospisie wegan nie ma wi\u0119c mi\u0119sa, ryb, mleka, ser\u00f3w, jaj i podrob\u00f3w. Niekt\u00f3rzy weganie nie spo\u017cywaj\u0105 tak\u017ce miodu.<\/p>\n

Nauka za i przeciw<\/p>\n

Znany naukowiec dr Colin Campell, autor szeroko zakrojonych bada\u0144 The China Study, dotycz\u0105cych wp\u0142ywu diety na ludzkie zdrowie, pisz\u0105c o efektywno\u015bci diety wega\u0144skiej w przypadku leczenia chor\u00f3b przewlek\u0142ych, stwierdza: \u201eNie znam nic, co oferuje medycyna, co nawet w przybli\u017ceniu mo\u017ce si\u0119 r\u00f3wna\u0107 wp\u0142ywowi diety opartej na produktach ro\u015blinnych\u201d1<\/sup>.
\nDiety wegetaria\u0144skie, w tym wega\u0144ska, maj\u0105 pozytywn\u0105 ocen\u0119 wydan\u0105 przez najwa\u017cniejsz\u0105 i najwi\u0119ksz\u0105 organizacj\u0119 dietetyk\u00f3w w USA i na \u015bwiecie \u2014 American Dietetic Association (ADA). W stanowisku z 2009 roku ADA deklaruje, \u017ce dobrze zaplanowana dieta ro\u015blinna jest nie tylko odpowiednia na ka\u017cdym etapie \u017cycia (\u0142\u0105cznie z ci\u0105\u017c\u0105, karmieniem piersi\u0105, niemowl\u0119ctwem, wiekiem dzieci\u0119cym i okresem dojrzewania), ale zaspokaja r\u00f3wnie\u017c potrzeby sportowc\u00f3w i pomaga przeciwdzia\u0142a\u0107 i leczy\u0107 niekt\u00f3re choroby. Dieta wega\u0144ska przynosi wiele korzy\u015bci. W\u0142a\u015bciwie skomponowana, dopasowana do indywidualnych potrzeb, dostarcza niezb\u0119dnych substancji pokarmowych\u201d2<\/sup>. Stanowisko Ameryka\u0144skiej Akademii Pediatrycznej jest podobne3<\/sup>.
\nZ przykro\u015bci\u0105 nale\u017cy stwierdzi\u0107, \u017ce zdanie polskiej dietetyki w tej kwestii odbiega od stanowiska najwi\u0119kszych instytucji w \u015bwiecie zajmuj\u0105cych si\u0119 \u017cywieniem cz\u0142owieka. Rodzimi dietetycy nie popieraj\u0105 \u017cadnych form wegetaria\u0144skiego od\u017cywiania dzieci, m\u0142odzie\u017cy, kobiet ci\u0119\u017carnych i karmi\u0105cych4<\/sup>. Pediatrzy opieraj\u0105 swoje zdanie na oficjalnym stanowisku opracowanym w 2002 roku pod kierunkiem prof. Anny Dobrza\u0144skiej, konsultanta krajowego w dziedzinie pediatrii, kt\u00f3re stwierdza, \u017ce \u201ediety wegetaria\u0144ska i wega\u0144ska nie s\u0105 odpowiednie dla najm\u0142odszych\u201d5<\/sup>. Lekarze nie\u015bwiadomi s\u0105 korzystnego wp\u0142ywu diety ro\u015blinnej na zdrowie cz\u0142owieka \u2014 jej profilaktycznego i terapeutycznego dzia\u0142ania.
\nPonad sto lat temu ameryka\u0144ska reformatorka zdrowia Ellen White przekaza\u0142a \u015bwiatu rady dotycz\u0105ce zdrowego \u017cywienia, kt\u00f3re obecnie zdumiewaj\u0105 specjalist\u00f3w z dziedziny \u017cywienia cz\u0142owieka oraz lekarzy, co bezsprzecznie \u015bwiadczy o fakcie, i\u017c jej dzie\u0142a wyprzedzi\u0142y epok\u0119 w kt\u00f3rej \u017cy\u0142a. W jednej z ksi\u0105\u017cek napisa\u0142a: \u201eW ziarnach, orzechach, jarzynach i owocach znajduj\u0105 si\u0119 wszystkie sk\u0142adniki od\u017cywcze, jakich potrzebujemy\u201d6<\/sup>. S\u0142owa te bliskie s\u0105 temu, co napisano w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym: \u201eOto daj\u0119 wam wszelk\u0105 ro\u015blin\u0119 wydaj\u0105ca nasienie na ca\u0142ej ziemi i wszelkie drzewa, kt\u00f3rych owoc ma w sobie nasienie: niech b\u0119dzie dla was pokarmem\u201d7<\/sup>.<\/p>\n

Sk\u0105d niepochlebnie o wege<\/p>\n

Spotykamy si\u0119 czasem z opisem przypadk\u00f3w niedobor\u00f3w pokarmowych u os\u00f3b na diecie wegetaria\u0144skiej. Dlaczego? Najprawdopodobniej dieta by\u0142a \u017ale skomponowana, czyli niezbilansowana jako\u015bciowo i ilo\u015bciowo. To si\u0119 zdarza u os\u00f3b, kt\u00f3re bez dostatecznej wiedzy nagle zmieniaj\u0105 spos\u00f3b \u017cywienia. Sporo os\u00f3b deklaruje, \u017ce przechodzi na weganizm, a dalej na \u015bniadanie spo\u017cywa bia\u0142\u0105 bu\u0142k\u0119 z d\u017cemem. Osoby takie odrzucaj\u0105 mi\u0119so, ale zostaj\u0105 przy swoich starych, niesprzyjaj\u0105cych zdrowiu nawykach \u017cywieniowych. W takim przypadku nie trudno o niedob\u00f3r sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, niedokrwisto\u015b\u0107, os\u0142abienie i chorob\u0119. Trzeba jednak wyra\u017anie podkre\u015bli\u0107, \u017ce do takich niedobor\u00f3w dochodzi\u0107 nie musi. Dieta wega\u0144ska zaspokaja potrzeby organizmu, cho\u0107 nale\u017cy do\u0142o\u017cy\u0107 wielu stara\u0144, aby korzysta\u0107 z jej zalet. Ka\u017cda dieta musi by\u0107 prowadzona m\u0105drze i rozs\u0105dnie, gdy\u017c pope\u0142nione b\u0142\u0119dy mog\u0105 by\u0107 kosztowne dla zdrowia. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzieci wega\u0144skich od\u017cywiana jest prawid\u0142owo i u tych dzieci nie wykrywa si\u0119 problem\u00f3w. Mali wegetarianie nie tylko rozwijaj\u0105 si\u0119 normalnie, lecz s\u0105 tak\u017ce zdrowsi od dzieci na diecie tradycyjnej8<\/sup>.<\/p>\n

Weganie a B12<\/p>\n

Weganie powinni wiedzie\u0107, z jakich \u017ar\u00f3de\u0142 dostarczy\u0107 organizmowi konieczn\u0105 ilo\u015b\u0107 sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych. Uwag\u0119 nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 g\u0142\u00f3wnie na bia\u0142ko, witamin\u0119 B12, \u017celazo i wap\u0144.
\nW\u0142a\u015bciwie skomponowana dieta wega\u0144ska (z uwzgl\u0119dnieniem sur\u00f3wek) nie wymaga suplementacji9<\/sup>. Wyj\u0105tek stanowi witamina B12. Jej niedob\u00f3r jest powszechny na ca\u0142ym \u015bwiecie. Szacuje si\u0119, \u017ce w Stanach Zjednoczonych oko\u0142o 20 proc. a w Europie oko\u0142o 40 proc. ludzi ma ma\u0142y niedob\u00f3r tej witaminy. W grupie tej znajduj\u0105 si\u0119 nie tylko weganie, ale r\u00f3wnie\u017c laktoowowegetarianie (niejedz\u0105cy mi\u0119sa, ale spo\u017cywaj\u0105cy produkty pochodzenia zwierz\u0119cego: mleko, nabia\u0142, jajka), a tak\u017ce osoby na mi\u0119snej diecie10<\/sup>.
\nWitamina B12 odpowiada za funkcjonowanie uk\u0142adu nerwowego. Jej niedob\u00f3r ujawnia si\u0119 zwykle dopiero po wielu latach i mo\u017ce prowadzi\u0107 do nieodwracalnych problem\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 wega\u0144skich rodzic\u00f3w nie wie o konieczno\u015bci suplementacji tej witaminy, a jest to niezwykle istotne. Zachodzi pytanie, w jakiej dawce podawa\u0107 tabletk\u0119 z witamin\u0105 B12? Ameryka\u0144ski Institute of Medicine zaleca doros\u0142ym pob\u00f3r witaminy w ilo\u015bci 2,4 mcg dziennie, co oznacza suplement o dawce przynajmniej 250 mcg dziennie11<\/sup> (lub produkty fortyfikowane witamin\u0105 B12 w dawce podobnej lub wy\u017cszej)12<\/sup>. Matki karmi\u0105ce swoje dzieci piersi\u0105 powinny szczeg\u00f3lnie dba\u0107 o w\u0142a\u015bciw\u0105 jej dawk\u011913<\/sup>.<\/p>\n

Bia\u0142kowe mity obalone<\/p>\n

Podstawowy mit zwi\u0105zany z dietami ro\u015blinnymi brzmi: bia\u0142ko ro\u015blinne jest niepe\u0142nowarto\u015bciowe. Ale je\u017celi dieta ro\u015blinna zawiera w ci\u0105gu dnia r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 produkt\u00f3w pe\u0142noziarnistych, str\u0105czkowych i niewielk\u0105 ilo\u015b\u0107 orzech\u00f3w, dostarcza takiej samej ilo\u015bci pe\u0142nowarto\u015bciowego bia\u0142ka co dieta mi\u0119sna14<\/sup>. Weganie nie musz\u0105 spo\u017cywa\u0107 wszystkich potrzebnych aminokwas\u00f3w podczas jednego posi\u0142ku, gdy\u017c organizm kumuluje aminokwasy spo\u017cywane w ci\u0105gu dnia. Nie tyle wi\u0119c wa\u017cne jest \u0142\u0105czenie aminokwas\u00f3w w jednym posi\u0142ku, co ich kompozycja w ci\u0105gu ca\u0142ego dnia. W przypadku wega\u0144skich dzieci do siedmiu lat nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, aby przerwa w spo\u017cywaniu posi\u0142k\u00f3w zawieraj\u0105cych uzupe\u0142niaj\u0105ce si\u0119 aminokwasy nie by\u0142a d\u0142u\u017csza ni\u017c sze\u015b\u0107 godzin. U doros\u0142ych przerwa nie powinna by\u0107 d\u0142u\u017csza ni\u017c 12 godzin.
\nDieta wega\u0144ska nie zasadza si\u0119, jak my\u015bli wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi, na spo\u017cywaniu soi. Cho\u0107 soja jest \u017ar\u00f3d\u0142em komplementarnego bia\u0142ka, mo\u017cna j\u0105 pomin\u0105\u0107 w wega\u0144skiej diecie. Wiele dzieci (np. uczulonych na soj\u0119) wzrasta na mleku migda\u0142owym czy ry\u017cowym. Warto te\u017c wiedzie\u0107, \u017ce z produkt\u00f3w sojowych najlepsze s\u0105 fermentowane.<\/p>\n

\u017belazo i wap\u0144 bez brak\u00f3w<\/p>\n

W diecie wega\u0144skiego malucha trzeba zadba\u0107 o w\u0142a\u015bciw\u0105 poda\u017c \u017celaza, gdy\u017c jego niski poziom mo\u017ce prowadzi\u0107 do anemii. Weganie spo\u017cywaj\u0105 og\u00f3lnie wi\u0119cej produkt\u00f3w zawieraj\u0105cych \u017celazo (zielonolistne warzywa, proso, owies, ro\u015bliny str\u0105czkowe, orzechy, migda\u0142y). \u017belazo obecne w ro\u015blinach (tzw. niehemowe) jest s\u0142abiej przyswajalne ni\u017c \u017celazo zawarte w mi\u0119sie15<\/sup>, ale jest ono obecne prawie w ka\u017cdym produkcie spo\u017cywanym przez wegan. Oznacza to, \u017ce cho\u0107 \u017celazo z ro\u015blin jest gorzej wch\u0142aniane, to w prawid\u0142owo zaplanowanej diecie jego ilo\u015b\u0107 wystarcza, aby pokry\u0107 zapotrzebowanie organizmu. Wch\u0142anianie \u017celaza poprawia witamina C.
\nWap\u0144 ma istotny wp\u0142yw m.in. na rozw\u00f3j i zachowanie grubo\u015bci ko\u015bci. Wyst\u0119puje w ro\u015blinach zielonolistnych (jest go tu wi\u0119cej ni\u017c w mleku!) i str\u0105czkowych, tofu, orzechach, migda\u0142ach, sezamie, siemieniu lnianym, pestkach dyni i broku\u0142ach.<\/p>\n

\u017beby nie b\u0142\u0105dzi\u0107<\/p>\n

Oczywi\u015bcie zanim kto\u015b zdecyduje si\u0119 na karmienie malucha wed\u0142ug zasad kuchni wega\u0144skiej, powinien wcze\u015bniej sam j\u0105 praktykowa\u0107. Uczymy si\u0119 na sobie, a nie na dziecku. Rodzice mog\u0105 zwraca\u0107 si\u0119 po pomoc do Poradni \u017bywienia Kliniki Pediatrii w Instytucie Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie, gdzie przyjmuje mgr Ma\u0142gorzata Desmond, specjalistka medycyny \u017cywienia (wege.poradnia@czd.pl). Ze wsparciem przychodzi te\u017c blog www.siegnijpozdrowie.org<\/a>, oferuj\u0105cy wiedz\u0119 i praktyczne rady dla wegetarian i wegan.
\nZatem podsumowuj\u0105c, nie straszmy diet\u0105 wega\u0144sk\u0105 i nie przedstawiajmy jej jako diety, kt\u00f3ra prowadzi do niedorozwoju fizycznego i umys\u0142owego. Jest to wspania\u0142a, zdrowa dieta, kt\u00f3ra mo\u017ce jednak, jak ka\u017cda inna, zagra\u017ca\u0107 zdrowiu, je\u015bli jest niew\u0142a\u015bciwie zbilansowana. I pami\u0119tajmy, \u017ce cho\u0107by dzieci mia\u0142y pod dostatkiem zdrowej, nawet ekologicznej \u017cywo\u015bci, cho\u0107by by\u0142y obj\u0119te najlepsz\u0105 opiek\u0105 medyczn\u0105, to nade wszystko potrzebuj\u0105… mi\u0142o\u015bci. Nie oszcz\u0119dzajmy wi\u0119c na czu\u0142o\u015bci. Po\u015bwi\u0119cajmy im sw\u00f3j czas, wspierajmy, zach\u0119cajmy i motywujmy. Poza zdrowym jedzeniem dajmy im nas samych.<\/p>\n

Agata Radosh<\/p>\n

1<\/sup> Cyt. w: R. Pawlak, W obronie wegetarianizmu, s. 13. 2<\/sup> Stanowisko w sprawie diet wegetaria\u0144skich American Dietetic Association (ADA) dost\u0119pne na: www.empatia.pl. 3<\/sup> R. Pawlak, dz. cyt., s. 65. 4<\/sup> J. Gaw\u0119cki, W. Roszkowski, \u017bywienie cz\u0142owieka i zdrowie publiczne, s. 276. 5<\/sup> M. Zaraska, Moje dziecko nie je mi\u0119sa, w: \u201eNewsweek\u201d 49\/2011, s. 82. 6<\/sup> E. White, Chrze\u015bcijanin a dieta, s. 65. 7<\/sup> Rdz 1,29. 8<\/sup> \u201eNewsweek\u201d, dz. cyt., s. 80. 9<\/sup> Nie dotyczy to rutynowej u dzieci w naszej szeroko\u015bci geograficznej suplementacji witamin\u0105 D. 10<\/sup> R. Pawlak, B12 \u2014 prawdy i mity, http:\/\/www.eioba.pl\/a118436\/b_12_prawdy_i_mity. 11<\/sup> R. Pawlak, W obronie…, s. 151. 12<\/sup> Tam\u017ce, s. 152. 13<\/sup> Tam\u017ce, s. 154, zob. tabela przedstawiaj\u0105ca zalecane spo\u017cycie witaminy B12 w r\u00f3\u017cnych fazach \u017cycia (tabela prezentuje zapotrzebowanie organizmu na witamin\u0119, a nie dawk\u0119 przyjmowania suplementu, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy przeliczy\u0107 wed\u0142ug wskaz\u00f3wek). 14<\/sup> Tam\u017ce, s. 120. 15<\/sup> M. Desmond, Ci\u0105\u017ca a dieta wegetaria\u0144ska, http:\/\/www.empatia.pl\/str.php?dz=81&id=806.<\/p>\n

\u017ar\u00f3d\u0142o: http:\/\/znakiczasu.pl\/szlachetne-zdrowie\/233-dzieci-z-roslinnego-jadlospisu<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

To, czym karmimy nasze dzieci, odbije si\u0119 na ich zdrowiu w m\u0142odo\u015bci i doros\u0142ym \u017cyciu. Szczeg\u00f3lne wyzwanie stoi przed rodzicami, kt\u00f3rzy decyduj\u0105 si\u0119 na stosowanie kuchni wegetaria\u0144skiej. Wegetarianizm ma kilka odmian. Jedn\u0105 z nich jest weganizm. Polega on na spo\u017cywaniu … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[263,21,261,262,264,47,260,23,121],"class_list":["post-935","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ciekawe-artykuly","tag-b12","tag-badania-naukowe","tag-bialko","tag-d3","tag-desmond","tag-dzieci","tag-wapn","tag-weganizm","tag-zelazo"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/935","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=935"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/935\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1433,"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/935\/revisions\/1433"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=935"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=935"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czytelnia.siegnijpozdrowie.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=935"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}